dr Henryk S. Różański

 

 

Pityrosporum sp. (Malassezia sp.)
w etiopatogenezie  trądzików acne

 


Pityrosporum

 

Etiopatogeneza trądzików nie jest jednorodna i jednoznaczna. Ogólnie sądzi się, że trądzik jest wywołany przez beztlenowe bakterie Propionibacterium acnes. Tymczasem udział tych bakterii w etiopatogenezie trądzików jest niewielki. Gdyby było inaczej - szybko można by było wyeliminować te bakterie za pomocą antybiotyków. 

Pityrosporum  należy do  grzybów saprofitycznych, gram dodatnich o komórkach owalnych, pałeczkowatych lub jajowatych. Inna nazwa tego rodzaju to Malassezia. Stanowią one naturalną mikroflorę skóry, jednakże w pewnych warunkach stają się pasożytami chorobotwórczymi. Dzieje się tak w razie cukrzycy, obniżenia odporności miejscowej lub ogólnej, wzmożonego wydzielania łoju, stosowania leków immunosupresyjnych (w tym także kortykosteroidów na skórę) oraz stosowania środków uszkadzających warstwę acylo-glukozylo-ceramidową naskórka (np. wiele składników kosmetyków uszkadza tę warstwę i sprzyja patogenności grzyba Pityrosporum). Istotne są gatunki: Pityrosporum orbiculare i Pityrosporum ovale. Inwazje chorobotwórcze obserwuje się w różnym wieku, najczęściej w przedziale 13-45 lat.


Pityrosporum wokół mieszka włosowego

 

Pityrosporum odżywia się łojem i tłuszczopotem, hydrolizuje lipidy do wolnych kwasów tłuszczowych, estrów i aldehydów aromatycznych wywołujących stan zapalny skóry oraz nacieczenie zapalne. Podrażnienie skóry, wysięki, mediatory prozapalne powodują wystąpienie grudek i krostek zapalnych. Zmianom może, ale nie musi towarzyszyć rumień i świąd. Zaskórniki są liczne lub ich nie ma wcale. Występowanie zaskórników nie może być cechą charakterystyczną i czynnikiem etiologicznym dla trądziku, co sugerują niektórzy dermatolodzy. Znam wiele osób, które mają dużo zaskórników i nie cierpią w ogóle na trądzik. Zaskórniki nie są więc głównym powodem jakiegokolwiek trądziku. Owszem sprzyjają niedrożności i zakażeniom, ale nie są do tego celu konieczne.  Zakażenie bakteriami potęguje objawy, choć są podstawy naukowe, aby sadzić, że omawiane grzyby mogą rozkładać także składniki wydzieliny ropnej.

Powstają objawy typowo trądzikowe, jednakże bez badań mikroskopowych nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy cała sprawa jest wywołana przez bakterie, czy też przez Pityrosporum. Oczywiście leki działające tylko na bakterie nie skutkują. Stosowane przez pacjentów kosmetyki i maseczki (zwłaszcza drożdżowe), pełne rozmaitych składników organicznych i lipidów są doskonałą pożywką dla grzybów.  Zatem objawy trądzikowe rozwijają się wówczas w pełni i bez przeszkód. Spożywanie potraw tłustych i słodkich,  zażywanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych i sterydów anabolicznych, nieregularne wypróżnienia i zaparcia - sprzyjają rozwojowi Pityrosporum i nasilają objawy skórne.

Grzyby te żyją także przez pewien czas na ubraniach i pościeli przesączonych łojem i potem. Rzadko prane ubrania i rzadko zmieniana pościel - są więc rezerwuarem grzyba patogennego. Dochodzi do ciągłych zakażeń. Grzyb rozmnaża się szybko przez podział i pączkowanie komórek oraz wytwarzane spory.

Ten sam grzyb może spowodować ropne zapalenie mieszków włosowych, łojotokowe zapalenie skóry, przewlekłe dermatozy.

 

Objawy skórne przy zakażeniu Pityrosporum

 

Leczenie trądzików wywołanych przez Pityrosporum wymaga użycia preparatów przeciwgrzybiczych i silnie przeciwzapalnych:

 

1. Itraconazole – lek przeciwgrzybiczy hamujący syntezę ergosterolu, niezbędnego do budowy błony komórkowej grzyba. Niszczy między innymi Pityrosporum. Leku nie należy podawać kobietom ciężarnym i w trakcie laktacji. Dawkowanie: 200 mg/dobę, np. 100 mg rano i 100 mg wieczorem. Preparaty: Orungal, Sempera, Sporanox (Janssen-Cilag_ kaps. 100 mg przez 1 miesiąc. W czasie terapii kobiety powinny zapobiegać zajściu w ciążę! Lek jest drogi – 28 kapsułek 100 mg kosztuje 214 zł (na ubezp. 50% - 107 zł). Równocześnie stosować leczenie zewnętrzne: krem Nizoral – patrz niżej.

 

2. Fluconazole – działa podobnie jak itraconazole. Flumycon (Pliva) – kaps. 100 mg (28 sztuk kosztuje 136 zł, na ubezp. 30% - 45 zł). Analogiczne preparaty handlowe, ale droższe: Fungata, Triflucan,  Diflucan. Dawkowanie: 100 mg 1 raz dziennie przez miesiąc. Równocześnie stosować leczenie zewnętrzne: krem Nizoral – patrz niżej.

 

3. Ketoconazole – hamuje syntezę ergosterolu powodując obumarcie komórek grzyba. Dawkowanie – 200 mg 1 raz dziennie przez 1 miesiąc. Preparaty doustne: Fungores (ICN) – tabl. 200 mg (20 szt. 20.79 zł, na ubezp. 50% 10.40 zł), Ketokonazol (Anpharm) – tabl. 200 mg (20 szt. 21.17 zł, na ubezp. 50% - 10.77 zł), Nizoral (Janssen Pharmaceutica ) – tabl. 200 mg (10 szt. 20, 79 zł, na ubezp. 50% - 15.59 zł) W skórę wklepywać krem Nizoral (Janssen-Cilag) – krem 2% /30 g/, dostępny bez recepty, 27 zł., do mycia głowy stosować szampon  leczniczy Nizoral – 60 ml (33 zł).

 

4. Do mycia głowy polecamy szampon z siarczkiem selenu Selsun 2,5% (Abbott) – 60 ml (23.69 zł). Korzystnie też działa na skórę trądzikową (do mycia ciała – masować kilka minut przed spłukaniem).

 

5. Econazol – silny i szybki w działaniu lek przeciwgrzybiczy zwiększający przepuszczalność błon komórkowych grzyba, hamujący syntezę RNA i hamujący procesy oddychania w komórce grzyba. Stosowany miejscowo w postaci: żelu, kremu i szamponu. Zalecamy stosować równocześnie szampon i krem lub żel: Pevazol (Chema-Elektromet) – krem 1%, 20 g, 18,42 zł;  Pevaryl (Cilag) krem /30 g/ - 48.30 zł; Pevaryl Lipogel – żel 1% 15 g (41 zł), Pevaryl P.V. – szampon w saszetkach (3 saszetki – 41 zł).

 

6. Ciclopiroxolamine – uszkadza błony komórkowe grzybów, hamuje syntezę RNA i DNA grzybów, działa przeciwzapalnie. Stosowany miejscowo w postaci roztworu, kremu lub żelu 1%: Pirolam (Terpol) – płyn 1% 30 ml (12.15 zł), żel 20 g (8 zł); Hascofungin (Hasko-Lek) – krem 1%, 30 g (12 zł).

 

7. Clotrimazole – jeden z najtańszych preparatów przeciwgrzybiczych: Clotrimazolum (Aflofarma, Homeofarm, Ziaja, GlaxoSmithKline Pharmaceuticals) – krem 1%, 20 g (ok. 2-3 zł).

 

W czasie leczenia zalecam także hydrokolonoterapię lub lewatywy w celu oczyszczenia jelit, ponadto zioła przeciwgrzybicze, doustne preparaty selenu, antyseptyki o działaniu przeciwgrzybiczym i preparaty immunostymulujące. Wszystkie wymienione są opisane na moich stronach.

 

 


Objawy skórne przy zakażeniu Pityrosporum

 

Zlewające się objawy łojotokowego zapalenia skóry na plecach wywołane przez Pityrosporum
(źródło obrazka: http://www.derm.ubc.ca/inflam-derm/)

 


Zmiany na ramieniu wywołane przez Pityrosporum
(źródło fragmentu obrazka: http://www.skinatlas.com)

 

 Ropiejące zmiany na plecach wywołane przez Pityrosporum

(źródło fragmentu obrazka: http://dermatologie.free.fr)

 

 

 

 

Dokument chroniony prawami autorskimi

Poznań 2004-2005