| Trądzik - acne |
|
| Propionibacterium
acnes w etiopatogenezie trądziku - acne |
|
| Henryk Różański |
|
![]() Propionibactereium acnes (źródło obrazka: http://www.osp.ospu.odessa.ua) |
|
|
Propionibacterium Orla-Jensen 1909 (np. Propionibactereium acnes - synonim: Corynebacterium parvum Prévot 1940, a także gatunki:
Propionibacterium
granulosum, Propionibacterium ovidum) jest bakterią gramm-dodatnią, anaerobową
(beztlenową), zaliczaną pod względem morfologicznym do
maczugowców (pałeczka). Należy do mikroflory skóry, jamy
nosowo-gardłowej, jamy ustnej, dróg moczowo-płciowych oraz
jelita cienkiego zwierząt i ludzi (saprofit) produkując, poprzez
fermentację - kwas propionowy i octowy. Substratem do fermentacji jest
glukoza lub kwas mlekowy.
Wymiary bakterii 2-3x6-10 um. Przy załamaniu układu odpornościowego i nadmiernym rozwoju stają się pasożytami infekując skórę, serce (edocarditits), centralny układ nerwowy. Optymalna temperatura wzrostu: 30-37 stopni Celsjusza. Należą do lipofilów. Podczas badań nad tymi bakteriami do dezynfekcji przedmiotów i rąk stosuje się aldehyd glutarowy, podchloryn sodu, formalinę lub etanol 70%. Rodzaj Propionibacterium należy do rodziny Propionibacteriaceae Delwiche 1957.
U około 80% społeczeństwa w wieku 11-30 lat P. acnes (Gilchrist 1900, Douglas i
Gunter 1946) wywołuje trądzik pospolity acne vulgaris, w wieku
późniejszym może sprzyjać rozwojwi specyficznych odmian trądziku.
Bakterie
z rodzaju Propionibacterium są
wrażliwe na antybiotyki makrolidowe, penicyliny, chloramfenikolowe,
tetracykliny, linkozamidowe, sulfonamidy, sulfony, flurorchinolony.
Zatem bakterie Propionibacterium acnes
przeprowadzają fermentację mleczanu i pirogronianu (kwasu mlekowego i
pirogronowego) do kwasu propionowego. Jest to szlak redukcji przez
szereg metabolitów pośrednich. Umożliwia bakteriom uzyskanie
energii życiowej.
Kwas mlekowy potrzebny bakteriom trądzikowym do fermentacji jest
wydalany wraz z potem przez gruczoły ekrynowe (potowe właściwe) i
gruczoły apokrynowe (wydzielają też feromony). Mleczan powstaje podczas
katabolizmu cukrów, zwłaszcza przy dużym wysiłku fizycznym (tzw.
dług tlenowy). Wydzielany kwas mlekowy przez skórę gromadzi się
w mieszkach włosowych, w przestworach międzykomórkowych
naskórka, w gruczołach łojowych, apokrynowych i ekrynowych.
Kwas
propionowy powstały w wyniku fermentacji, a także aldehydy i ketony
drażnią tkanki w skórze, wywołując stan zapalny. Same bakterie
oraz lipoproteidowe i glikoproteidowe wydzieliny bakterii są
antygenami, wywołującymi reakcje immunologiczne w skórze.
Wydzielane wówczas leukotrieny i prostaglandyny przez
komórki skóry przyciągają krwinki białe do ogniska
zapalnego. Pod wpływem histaminy i wielu innych amin oraz
enzymów następuje zwiększenie przepuszczalności naczyń
krwionośnych, limfatycznych i przewodów wydzielniczych. Powstaje
wysięk i obrzęk miejscowy. Podrażnieniu ulegają zakończenia nerwowe
bólowe i receptory. Objawem tego jest zaczerwienienie i
ból oraz pojawienie się stopniowo narastającej grudki zapalnej
(– pryszcza). Jeżeli do ogniska zapalnego wnikną bakterie ropne –
grudka ulega zropieniu. Zwiększające się ciśnienie w grudce powoduje
wreszcie pęknięcie martwiczej powłoczki naskórka i wydostanie
się wydzieliny na zewnątrz. Często zniszczeniu i wydzieleniu ulega
wówczas cały mieszek włosowy, wraz z masą rogowo-łojową. W
przypadku zainfekowanego gruczołu łojowego lub apokrynowego - grudka po
pewnym czasie ulega cofnięciu, a wydzielina resorpcji, pozostawiając
niekiedy czerwonawe przebarwienie na skórze długo jeszcze
utrzymujące się.
|
|
![]() Propionibacterium acnes (źródło obrazka: http://www.zuova.cz) |
|
![]() |
|
| Krosno 2004-2005 |