Łojotok - Seborrhoea, zaskórnik i trądzik - Comedo et Acne
w opisie: Prof. dr med. Feliks Malinowski
"Terapia szczegółowa"
"Przewodnik terapeutyczny dla lekarzy praktyków"
Warszawska Agencja Wydawnicza Delta, Warszawa 1939


Łojotok – Seborrhoea

 

Leczenie łojotoku często przynosi dobre wyniki. Należy uwzględnić przy tym ogólny stan chorego, czynności gruczołów dokrewnych, wyleczyć niedokrwistość, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, metaboliczne i przywrócić prawidłowe czynności nerek, jeśli są zaburzone.

Unikać napojów wyskokowych (alkoholowych), pokarmów drażniących, zalecać dietę lekkostrawną, umiarkowany ruch na świeżym powietrzu, kąpiele słoneczne i wodne, hydroterapię, lampy kwarcowe i d’Arsonwalizację.

W łojotoku owłosionej powierzchni głowy prof. Malinowski radzi krótko obciąć włosy i często zmywać skórę głowy ciepłą wodą i mydłem przetłuszczonym, siarkowo-ichtiolowym, thigenolowym, rezorcynowym, dziegciowym. Często dodajemy do takich mydeł jeszcze kwas salicylowy i taninę. Na noc należy wcierać w owłosioną powierzchnię głowy rozczyny spirytusowe 1-2% rezorcyny, thigenolu lub tannobrominy. Dobrze działa Sulfoform:

 

Rp. Sulfoform 2,0

Ol. Ricini 15,0

Spir. vini 98% ad 100,0

 

W przypadkach łojotoku skóry nieowłosionej należy namydlać skórę szarym mydłem lub przetłuszczonym naftolo-siarczano-rezorcynowym z pozostawieniem piany na noc. W przypadkach uporczywych należy smarować skórę maściami, ciastami lub płynami, zawierającymi siarkę, rezorcynę i szare mydło.

 

Rp. Sulf. praecip.

Saponis virid. aa 10,0

Resorcini

Cretae alb. aa 5,0

Vaselin. fl. 30,0

 

Rp. Sulf. praecip.

Resorcini

Saponis virid.

Spirit. vini aa 20,0

 

 

Zaskórnik i trądzik – Comedo et Acne                                                                          

 

 

Zaskórniki i wykwity trądziku trzeba wyciskać łyżeczką Unny, a głębsze nakłuwać uprzednio igiełką, po odkażeniu otoczenia 1% kwasem salicylowym w spirytusie. W przypadku głębszych nacieków stosować okłady rozgrzewające pod ceratką z wody rezorcynowej 1%, ichtiolu 2%. Korzystny jest masaż palcowy lub wibracyjny. W przypadkach uporczywych stosować maści, ciasta i płyny złuszczające i redukujące.

 

Rp. Epicarini 5,0

Sulfur. ppt. 10,0

Vaselini fl.

Sap. virid. aa 12,5

S. maść, wcierać 2 razy dziennie.

 

Rp. Acidi salicyl. 4,0

Saponis virid. 10,0

Epicarini 15,0

Spirit. vini 200,0

S. Wcierać co wieczór.

 

W razie podrażnienia skóry stosować zasypki lub obojętne ciasta: pasta cynkowa, inotyol.

W leczeniu odmian głębokich stosować szczepionki: acnovac, acnyl, neodmesta, propidon, proteinoterapię.

W przypadkach uporczywych, nawracających zalecano domięśniowo mleko krowie w dawkach 3-15 ml co 3-4-5 dni, zależnie od odczynu.

Często dobrze działa wątroba (surowa, mielona) podawana w ciągu 12 dni dwa razy dziennie po 1/8 kg. W razie bezkwaśności żołądka przyjmować kwas solny.

 

Objaśnienia i komentarz: 

Epikaryna, Epicarinum, Epicarine - jest to 3-(2-hydroksy-1-naftylometyl kwasu salicylowego = 3-(2-hydroxy-1-naphthylmethyl) salicylic acid (Benzoic acid, 2-hydroxy-5-((2-hydroxy-1-naphthalenyl)methyl)-; 5-(methyl-(2-hydroxynaphthyl))salicylic acid) o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym. Wykazuje również działanie przeciwzapalne. Dawniej popularny, obecnie stosowany w nielicznych krajach, ponadto w badanich toksykologicznych. Wycofany z uwagi na toksyczność.

Epicarinum


Opakowanie epikaryny firmy Bayer

Arsonwalizacja leczenie za pomocą prądu zmiennego o dużej częstotliwości (szybkozmiennego). Stosowano arsonwalizację bezpośrednią (elektrody stykają sie ze skórą), arsonalizację pośrednią (elektrody są w pewnej odległości od ciała), miejscową (określony obszar ciała) i ogólną (cały organizm znajduje sie wewnątrz selenoidu lub na łożu kondensatorowym). Prądy takie wywołują miejscowe czuciowe i naczynioruchowe podrażnienie skóry, pobudzają przemianę materii, działają moczopędnie, obniżają ciśnienie krwi, działają uspokajająco na układ nerwowy. Do dziś jest stosowana, oferowana nawet przez niektóre hotele i centra odnowy biologicznej.

Sulfoform, czyli Triphenylstibiumsulfid - związek antymonu Sb (stibium), siarczek trifenyloantymonu, obecnie nie stosowany z uwagi na toksyczność. Antymon uszkadza narządy miąższowe i poraża układ naczyń włosowatych.

Thigenol - organiczny i nieorganiczny związek siarki, produkowany początkowo przez firmę Roche. Działą antyseptycznie, ściągająco, przeciwpasożytniczo. Stosowany w formie maści 5-10%, past 10% i roztworów wodno-olejowych 10-15%. dawniej stosowana w leczeniu wyprysków, tradziku, demodex, opryszczki, liszajów, czyraczności, łojotokowego zapalenia skóry.

Tannobromin - połączenie formaldehydu z dibromotaniną w formie brązowego proszku, dawniej stosowany w postaci maści 10% i spirytusowego roztworu 2-5%. Działa ściągająco, przeciwłojotokowo, antyseptycznie. Obecnie nie jest stosowany.

Oleum Ricini - olej rycynowy, olej uzyskiwany z nasion rącznika Ricinus communis L. z rodziny wilczomleczowatych Euphorbiaceae. Jasnożółty płyn zawierający gliceryd kwasu rycynolowego (80-90%), kwasu olejowego, linolowego (8%), stearynowego i palmitynowego. Po podaniu dosustnym działa przeczyszczająco. Zastosowany na skórę działa rozmiękczająco i oczyszczająco, natłuszczająco i przeciwzapalnie.

Spiritus vini - spirytus czysty, alkohol etylowy, etanol. Posiada właściwości ściągające, przeciwłojotokowe (odtłuszczające), poprawiające krążenie krwi, chłodzące i odkażające. Rozpuszczalnik dla wielu substancji leczniczych.

Sulfur praecipitatum (Lac sulfuris) - siarka strącona - jasnożóty proszek rozpuszczający się w olejach i olejkach eterycznych. dawnioej stosowany jako środek przeczyszczający w dawce 1 g. Zewnętrznie jako środek odkażający, redukujący, złuszczający, przeciwpasożytniczy. Niestety dłużej stosowany powoduje bolesne złuszczenie, pękanie i podrażnienie skóry. Podana pozajelitowo (2-5 mg, 6-8 wstrzyknięć) wywołuje reakcje bodźcowe jak na obce białko, przez co służyła do immunostymulacji. Maści 1-10%, zawiesiny 5-10%.

Rp. Sulfur. praecipitat.
Glyzerin.
Spir. saponat. aa 10,0

M.D.S. Skórę łojotokową, z wypryskmi i trądzikiem przemywać rano i wieczorem.

Rp. Sulfur. praecipitat.
Zinc.oxydat. aa 10,0
Adip. benz. ad 100,0
M.f. ung.
Zmiany trądzikowe, wypryski smarować 2-3 razy dziennie.

Saponis viridis - mydło zielone, jest to mydło potasowe; w handlu dostępne jest również mydło szare o podobnych właściwościach: oczyszczających, odkażających, rozmiękczających, a przy dłuższym stosowaniu - złuszczających.

Resorcinum - rezorcyna, 1,3-dihydroksybenzen, C6H6O2, fenol dwuwodorotlenowy w formie płatków rozpuszczalnych w wodzie i alkoholach. Działa antyseptycznie, ściągająco, oczyszczająco, przeciwłojotokowo, przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwroztoczowo. W stężeniach ponad 5% złuszczająco (keratolitycznie). Zastosowana na duże powierzchnie skóry ulega wchłonięciu do krwi i wywołuje zatrucie. Stosowany w leczeniu świerzbiączki, wyprysków, łuszczycy, plam potrądzikowych, małych blizn, łupieżu, grzybic, łojotoku, tocznia i in. W formie maści, past 2-5-15%, roztworów 1-15%. Pasty 30-40% działają silnie złuszczająco. Na początku XX wieku stosowana doustnie w dawce 300-500-1000 mg przy nieżycie żołądka i infekcjach jelit. Obecnie tylko zewnętrznie. W Polsce wspólczesnej mało popularna.

Acidum salicylicum - kwas salicylowy - bezbarwne lub białawe igiełki smaku sładkawo-kwaśnego, rozpuszczające się w spirytusie, słabo rozpuszczalne w wodzie (gorącej). Na poczatku XX wieku podawany wewnętrznie jako lek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwreumatyczny, antyseptyczny i przeciwgorączkowy w dawce 250-500-1000 mg w dawce jednorazowej (do 5 g dobowo). Wskutek drażniącego działania na błony śluzowe stopniowo został zastąpiony innymi formami, mniej drażniącymi: salicylan sodu, salicylan choliny, kwas acetylosalicylowy. Zastosowany zewnętrznie w formie maści, past, zasypek i roztworów (1-5%) działa keratolitycznie (złuszczająco), ściągająco, odkażająco, wybielająco, przeciwłojotokowo i przeciwzapalnie. W stężeniach 10-20% (pasta, maść) działa silnie keratolitycznie.

Vaselinum flavum - wazelina żółta - mieszanina nisko- i średniotopliwych wosków węglowodorowych solwatowanych znaczną ilością olejów mineralnych. Składa się ze stałych i ciekłych węglowodorów alifatycznych o łańcuchach prostych i rozgałęzionych oraz naftenowych i nieznacznej ilości węglowodorów aromatycznych. Wazelina naturalna jest uzyskiwana z rafinowanych pozostałości destylacyjnych rop o zasadzie naftenowej lub parafinowej po ich odparafinowaniu. Nie posiada właściwości leczniczych. Działa jedynie osłaniajaco przed niektórymi czynnikami środowiskowymi. Stanowi nośnik dla substancji leczniczych. Obecnie preparaty oparte na wazelinie i parafinie nie są zalecane dla osób cierpiących na trądzik i łojotok. Trudne jest to jednak do realizacji w związku z niską ceną tego surowca. Ponadto jest on wygodny w stosowaniu, łatwo dostępny i o znanych właściwościach fizykochemicznych. Większość klasycznych receptur leków dermatologicznych i kosmetyków opartych jest właśnie na wazelinie i parafinie. Wymiana tego składnika na inny, bardziej przyjazny dla skóry wiąże się z wieloma problemami technologicznymi i koniecznością podniesienia ceny za produkt gotowy.

aa - ana partes - w równych częściach (czyli wymienione składniki w równych ilościach)

M.D.S. - misce, da signa - zmieszaj, wydaj, oznacz

m.f. - misce fiat - zmieszaj, niech będzie, np. maść - unguentum (ung., ungt.)

f. - fiat, fac - niech powstanie, np. pasta (podana forma)

D.S., DS. - da signa - oznacz, niech będzie wydany i oznaczony...

S. - signa - oznacz (opisz lek następująco...)

Rp. - recipe - weź (następnie wymienione są kolejno składniki preparatu)

Glyzerin, glycerinum, glicerolum, glycerolum - gliceryna, glicerol - rozpuszczalnik i nosnik dla wielu substancji leczniczych. Sam w sobie działa odkażająco, rozmiękczająco, ułatwia wnikanie składników leczniczych w skórę lub przez błonę śluzową. Pod wzgledem chemicznym jest to propanotriol-1,2,3, czyli alkohol trójwodorotlenowy. Ma postać bezbarwnej, gestej cieczy o słodkim smaku. Miesza się z wodą i spirytusem. Nie rozpuszcza sie w eterze i olejach. Podany doustnie w dużej dawce (0,5-1 g/kg masy ciała) pobudza perystaltykę i wywołuje przeczyszczenie. Przeczyszczająco działa również po podaniu do odbytu.