Biopierwiastki, czyli makro-, mikro- i ultraelementy.

Gospodarka wodno-elektrolitowa organizmu człowieka.

Biopierwiastki w profilaktyce i terapii schorzeń.

 

Miedź – Cuprum, Cu


 

Miedź w śladowych ilościach jest stałym składnikiem organizmu człowieka. Zapotrzebowanie dzienne na miedź wynosi 1-2 mg (wg niektórych fizjologów 2-3 mg). Prawidłowe stężenie miedzi w surowicy krwi wynosi 80-160 ug% (12,6-25,2 umol/l), a w moczu 0-100 ug%/24 h (0-1,6 umol/d).

90% obecnej w surowicy miedzi związana jest z ceruloplazminą – białkiem nośnikowym wytwarzanym przez hepatocyty (komórki wątrobowe). W organizmie dorosłego człowieka znajduje się około 80-120 mg miedzi. Dużo miedzi zgromadzone jest w wątrobie, mięśniach i w kościach. Miedź w połączeniu z białkami tworzy metaloproteiny, zwane miedzioproteinami, które pełnią ważną funkcję w procesach oksydo-redukcyjnych. Miedź jest potrzebna do syntezy hemoglobiny, wchodzi w skład enzymu – dysmutazy nadtlenkowej, chroniącej nasz organizm przed szkodliwym działaniem nadtlenków. Miedź zapobiega uszkodzeniu błon komórkowych, jest wymiataczem wolnych rodników. Hamuje również rakotwórczy (onkogenny) wpływ czynników wirusowych (virus Rous, inaczej wirus mięsaka). Zmniejsza stężenie cholesterolu we krwi, podnosi zawartość HDL.

Nadmiar, jak i niedobór miedzi są szkodliwe dla zdrowia.

Zmniejszone stężenie miedzi w surowicy krwi może być spowodowane:

-         niedostateczną podażą miedzi w pokarmach;

-         upośledzonym wchłanianiem miedzi w przewodzie pokarmowym (przewlekłe stany zapalne, zespoły wadliwego trawienia, długo trwające biegunki);

-         utratą miedzi z moczem (zespół nerczycowy);

-         zwiększonym zapotrzebowaniem miedzi w okresie skutecznego leczenia niedokrwistości megaloblastycznej;

-         kwashiork – zahamowanie syntezy białek wywołane nadmiarem w pożywieniu węglowodanów i niedoborem w pożywieniu białek;

-         nadmiernym spożywaniem preparatów cynku;

-         nadmiernym zażywaniem witaminy C i fruktozy;

-         nadużywaniem środków zobojętniających sok żołądkowy.

 

Cynk i miedź działają wobec siebie antagonistycznie. Nadmiar cynku powoduje spadek poziomy miedzi w organizmie. Fruktoza i wielkie dawki witaminy C powodują obniżenie poziomy miedzi w ustroju.

            Niedobór miedzi powoduje niedokrwistość, granulocytopenie, osteoporoze, obniżenie odporności organizmu, wypadanie włosów, wypryski, zapalenie błon śluzowych, wysięki, zwiększony poziom cholesterolu we krwi, wzrost stężenia LDL, obniżenie stężenia HDL.

Nadmierne gromadzenie miedzi w tkankach występuje w chorobie Wilsona (morbus Wilsoni sive degeneratio hepato-lenticularis).

            Morbus Wilsoni jest chorobą dziedziczoną, jako cecha recesywna. Polega na zaburzeniach przemiany miedzi wywołanych wrodzonym niedoborem ceruloplazminy w surowicy krwi. Ceruloplazmina w warunkach normalnych znajduje się we krwi w ilości 1,99-2,5 umol/l (27-37 mg%). Zmniejszenie stężenia powoduje nadmierne wchłanianie miedzi i odkładanie w komórkach wątroby, mózgu i nerek, powodując ich uszkodzenie (zmiany zwyrodnieniowe). Podstawową zmianą morfologiczną jest marskość wątroby o charakterze wielkoguzkowym. W hepatocytach można zauważyć duże ilości brązowego barwnika, a śledziona jest powiększona i włóknisto zmieniona. Następuje uszkodzenie jąder podstawy mózgu, często zanikają neurony, a na ich miejscu pojawia się tkanka glejowa. Miedź odkłada się w cewkach krętych nerek i w gałce ocznej (złogi w postaci pierścieni Kaysera-Fleischera).

            Leczenie choroby Wilsona polega na podawaniu siarczku potasu (po każdym posiłku 20-40 mg), cynku (siarczan cynku) lub D-penicylaminy – Cuprenil – tabl. 0,25 g w dawce 1500-2000 mg/dobę w podzielonych dawkach. Leki te powodują zwiększone wydalanie miedzi z organizmu oraz zmniejszone jej wchłanianie w przewodzie pokarmowym. W terapii wykorzystuje się również EDTA (warsenian dwusodowy) oraz TETA (dwuchlorowodorek trójetylenoczteroaminowy).

            Chorobą dziedziczną związaną z zaburzeniami przemian miedzi jest także choroba Menkesa (ok. 2-5 przypadków na 100 tys. urodzeń). Organizm nie ma wówczas zdolności syntetyzowania białek miedziozależnych (oksydaza lizynowa, oksydaza cytochromowa, ceruloplazmina). Następstwem choroby Menkesa jest upośledzenie umysłowe, wypadanie włosów, szare zabarwienie włosów, poskręcanie włosów i śmierć, najczęściej przed 10 rokiem życia. Pomimo podawania miedzi, pierwiastek ten nie jest wiązany z odpowiednimi białkami i nie zostaje włączony do przemian biochemicznych ustroju.

            Prawidłowy stosunek cynku do miedzi w diecie wynosi 10:1.

Preparaty miedzi wykazują wpływ przeciwreumatyczny (przeciwzapalny), przeciwłuszczycowy i przeciwtrądzikowy.

            Naturalnym źródłem miedzi  (zawierają powyżej 0,30 mg/100 g) są: drób, wątroba, rośliny strączkowe, grzyby, kakao, czekolada, mocna kawa, pieprz, chleb, czerwone wino, rodzynki. Produkty ze znaczną zawartością miedzi (0,15-0,30 mg/100 g) to szpinak, sałata, banany, maliny, mięso wołowe, cielęcina, makrela.

            Spośród ziół dużo miedzi zawierają: aloes, babka, głóg, krwawnik, kozieradka, siemię lniane, lubczyk, łopian, mniszek, orzech włoski, świetlik, szałwia, jarzębina, mięta, pomidor, morszczyn, spirulina, krasnorosty, płucnica islandzka.

W Polsce są dostępne preparaty mineralne zawierające miedź.

 

Strona główna - Home

---

Pracownia Biochemii i Biologii Medycznej

---

Witaminy - vitaminum

 

Dokument chroniony prawami autorskimi

Krosno 2004