dr Henryk Różański

Genetyka
Kompendium z dziejów genetyki

 

Friedrich Mischer 1844-1895

W latach 1868-1869 - wyodrębnił z wydzieliny ropnej substancję bogatą w fosfor. Szczególnie duże stężenie nukleiny spostrzegł w jądrach komórkowych – nucleus, dlatego nazwał ją nukleiną.

Albrecht Kossel /1853-1927/

Tę samą substancję bogatą w fosfor wyodrębnił w 1871 roku z tkanki grasiczej thymus.

Nazwał ją kwasem tymonukleinowym (thymonucleic acid)

Carl Wilhelm Nägeli /1817-1891/

Całokształt poglądów i teorii – naegelizm.

1.     Czynniki dziedziczne zawarte są w idioplazmie komórek.

2.     Idioplazma ma budowę micelarną i złożoną.

  1. Idioplazma ma zdolność doskonalenia się i komplikowania swojej struktury.
  2. W idioplazmie są czynniki wewnętrzne warunkujące cechy organizmu.
  3. Czynniki wewnętrzne idioplazmy to przyczyny ewolucji.
  4. Idioplazma nadaje tendencje kształtowania (cechy) wszystkim komórkom powstających w trakcie wzrostu i rozwoju organizmu.
  5. Idioplazma decyduje o kierunku ewolucji.
  6. Czynniki środowiska mogą zmieniać jedynie cechy adaptacyjne, a nie cechy gatunkowe.
  7. Wewnętrzna dążność idioplazmy do kierunkowej zmienności  to zasada doskonalenia.
  8. Przeciwnik darwinizmu.
  9. Czynniki idioplazmy są przekazywane w gametach a dopiero potem rozchodzą się do komórek somatycznych wykazując przy tym ekspresję.

 

Wilhelm Waldeyer /1837-1921/

 

 

 

 

 

W 1888 roku opisał chromosomy

August Weismann /1834-1914/

Całokształt poglądów i teorii – weismanizm.

Twórca neodarwinizmu i teorii plazmy zarodkowej.

Obalił lamarckistyczne poglądy o dziedziczeniu cech nabytych.

Gameta żeńska i męska posiadają różne cechy, które ulegają wymieszaniu w trakcie zapłodnienia. Potomstwo nie jest wierną kopią rodziców bo część cech jest zagłuszona a część wyeksponowana (spotęgowana). Osobniki potomne prezentują cechy indywidualne. Na osobniki działa dobór naturalny eliminujący te najmniej dostosowane do warunków środowiska.

Dwie kategorie żywej materii:

1.     Idioplazma – plazma zarodkowa - substancja dziedziczna nie powstająca de novo, lecz przekazywana z pokolenia na pokolenie w komórkach płciowych. Idioplazma powstała w chwili pojawienia się danego gatunku na Ziemi. Z komórek płciowych idioplazma przechodzi do komórek somatycznych. W idioplazmie są nośniki dziedziczności, czyli nośniki cech organizmu – biofory. Środowisko nie ma wpływu na cechy dziedziczone (wrodzone) zapisane w bioforach. Jest ciągła i nieśmiertelna.

2.      Trofoplazma – odżywia idioplazme, podlega wpływom środowiska, jest śmiertelna, nieciągła, nie jest dziedziczona.

Hugo de Vries /1848-1935/

Współtwórca mutacjonizmu. Częściowo opierał się na weismanizmie. Wg niego w pewnych odstępach czasu zachodzą głębokie zmiany w cechach organizmu, które są trwałe i dziedziczone (przekazywane potomstwu).

U potomstwa gwałtowne, niespodziewane zmiany cech prowadzą do powstania dalekich różnic od pokolenia rodzicielskiego. Takie zmiany nazwał makromutacjami. Makromutacje przyczyniają się do powstania nowych gatunków, które następnie są poddane doborowi naturalnemu (selekcji naturalnej).  Powstawanie nowych gatunków wskutek makromutacji to makrogeneza.

Obecnie mutacjonizm jest wykorzystywany przez zwolenników teorii preadaptacji i teorii typostrofizmu.

Daje też podstawy dla teorii specjacji skokowej.

William Bateson /1861-1926/

Mutacjonista. Sformułował interpretację dla I prawa Mendla  - prawo segregacji cech, czyli prawo czystości gamet.

I prawo Mendla brzmi; w gametach allele tej samej pary wzajemnie się wykluczają i występują zawsze pojedynczo.

Frans Alfons Janssens

/1863-1924/

Autor teorii chiazmowej o wymianie odcinków pomiędzy chromatydami chromosomów homologicznych

Wilhelm Ludwik Johannsen /1857-1927/

W 1909 roku wprowadził pojęcie genu.

Genami określił czynniki warunkujące powstanie cech dziedzicznych.

Thomas Hunt Morgan

/1866-1945/

Autor chromosomowej teorii dziedziczności. Eksperymentalnie opisał proces crossing-over.
Rozwinął  pojęcie alleli i locus w chromosomach dla genów. Stwierdził, że geny wystepują liniowo w chromosomach. Opisał dziedziczenie cech u muszek owocowych.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Iwan Miczurin /1855-1935/

 Całokształt teorii i praw – miczurinizm (michurinism).

1.     Przy pomocy warunków środowiska zewnętrznego można pokierować ontogenetyczną i dziedziczną zmiennością.

2.     Cechy nabyte wywołane czynnikami środowiska i ukształtowane selekcją naturalną oraz sztuczną są dziedziczone i trwałe.

3.     Możliwe jest nadawanie kierunku ewolucji każdego gatunku.

4.     Najsilniej podlegają wpływom młode osobniki.

5.     Stworzył teorię mentora, czyli „wychowawcy”.

6.     Jeżeli w mieszańcu wegetatywnym jeden z jego składników (podkładka lub zraz) ma przewagę na innym, wówczas pełni funkcję mentora. Mentorem może być wyłącznie składnik stabilny pod względem dziedziczności, starszy wiekowo.

7.     Funkcję mentorów pełnią więc nie tylko podkładki (jak się niekiedy sądzi), lecz także zrazy pobrane od drzew starszych, owocujących, stabilnych genetycznie.

8.     Wówczas takie zrazy-mentory zaszczepione na młodych sadzonkach przekazują im wartościowe cechy, kształtują je w odpowiednim kierunku.

9.     Zdaniem Miczurina, mentor przekształca mieszańca, nadając mu właściwości i cechy, które sam posiada.

10.           Miczurinizm w wielu kwestiach pokrywał się z założeniami lamarckizmu.

 

Ernst Haeckel /1834-1919/

Jeden z największych biologów. Całokształt filozofii, poglądów, praw i teorii – haecklizm (haeckelizm). Jednał lamarckizm i darwinizm. Opracował złożone pojęcie Boga i Przyrody.

1.     Monizm – natura bytu jest jednorodna.

2.     Odrzucał nieśmiertelność duszy.

3.     Przeciwnik stwarzania Bóstwa na podobieństwo człowieka.

4.     Dusza nie występuje obok materii. Głosił jedność materii i ducha.

5.     Tylko jeden Bóg objawia się we wszystkich zjawiskach przyrody.

6.     Bóg jest przyczyną wszechrzeczy i usamoistnieniem prawa.

7.     W Bogu żyjemy, działamy, w Bogu istniejemy, Bóg jest więc w przyrodzie.

8.     Kult przyrody przeistacza się w prawdziwą służbę Bożą.

9.     Bóg jest wszechmocny, on jest jedynym sprawcą i jedyną przyczyną wszechrzeczy, czyli innemi słowy: Bóg jest prawem powszechnej przyczynowości.

10.           Bóg jest sumą wszystkich sił, a więc i całej materyi.

11.           Wszechświat jest Bogiem, a Bóg jest Wszechświatem; my (wszystkie organizmy) jesteśmy częścią przyrodniczego Wszechświata – Boga, zatem żyjemy w Bogu.

12.           Należy jednak stwierdzić, że Ziemia jest układem żywym złożonym z systemów symbiotycznych. Bóg w ujęciu haeckelizmu jest pojęciem większym, nieosiągalnym dla rozumu ludzkiego, obejmującym wszechświat (a więc i kosmos). Ziemia jest więc niewielką częścią Boga, czy też częścią w Bogu.

W 1866 roku ogłosił prawo biogenetyczne: ontogeneza jest powtórzeniem filogenezy.

W 1869 roku wprowadził pojęcie ekologia oraz określił zakres ekologii jako nauki.

 

 

 

 

 

Trofim Denisowicz Łysenko
/1898-1976/

Całokształt ideologii i praw – łysenkizm (lysencoism)

Autor teorii „rozwoju stadialnego roślin” Kontynuator miczurinizmu.

Ø     Czynniki środowiska kształtują cechy genetyczne organizmu.

Ø     Człowiek może kształtować właściwości roślin i zwierząt działając na nie odpowiednio czynnikami środowiskowymi.

Ø     Cechy organizmów wywołane przez środowisko są dziedziczone.

Ø     Ewolucja organizmów polega na pojawianiu się wielkich skokowych zmian.

Ø     Skokowe zmiany mają charakter przystosowawczy i są wywołane czynnikami otoczenia. Zatem nowe gatunki wyodrębniały się nagle.

Ø     Główne założenia Łysenki o skokowym przebiegu ewolucji wywodzą się z leninizmu: zmiany jakościowe następują nie stopniowo, lecz szybko, nagle, w postaci przeskoków od jednego stanu do drugiego.

Ø     Odrzucał darwinowskie prawo o konkurencji między osobnikami jednego gatunku.

Ø     Walka o byt może odbywać się tylko między różnymi gatunkami.

Ø     Niepowodzenia w uprawie lasów różnogatunkowych tłumaczył konkurencją międzygatunkową. Opracował więc program pokrywania nieużytków jednogatunkowymi lasami.

Ø     Krytykował (sprowadzał je do mitu) osiągnięcia Mendla, Weismanna i Morgana.

Ø      Każda żywa część organizmu, każda żywa struktura komórki (nie tylko chromosomy) jest podłożem cech dziedziczonych.

Ø      Uważał chromosomy z mityczną substancję dziedziczną.

Ø      Małe zmiany ilościowe prowadzą w efekcie do wielkich zmian jakościowych

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zestawienie założeń lamarckizmu, darwinizmu klasycznego i twórczego darwinizmu radzieckiego

 

Lamarckizm

Jean Baptiste Chevalier de Lamarck /1744-1829/

Darwinizm

Charles Darwin /1809-1882/

Twórczy

Darwinizm Radziecki

Łysenko------Miczurin

Karl H. Marx ---------Władimir I. Lenin

Ø     zmiany organizmów zachodzą w trakcie rozwoju osobniczego.

Ø     gatunki nie są stałe i ciągle się zmieniają pod wpływem środowiska do którego muszą się dostosować;

Ø     ustrój gatunku zawsze odpowiada warunkom środowiska.

Ø     cechy nabyte w życiu indywidualnym są dziedziczone przez potomstwo

Ø     impulsy psychiczne (siła wewnętrzna magiczna chęć posiadania) pełnią ważna funkcję przy powstawaniu nowych narządów.

Ø     zmiany zachodzące pod wpływem czynników środowiskowych są zawsze celowe

Ø     organizm posiada tylko wrodzone aktywne formy przystosowywania się do środowiska.

 

Ø     zmienność ma charakter powszechny, bezkierunkowy.

Ø     powstałe cechy nie zawsze są korzystne.

Ø     ewolucja ma przebieg powolny, stopniowy, a rozwój ewolucyjny gatunków nie wykazuje zmian skokowych, nagłych.

Ø     organizmy konkurują ze sobą, nawet z tego samego gatunku.

Ø     Negowanie istnienia genów

Ø     Odrzucanie weismanizmu, mendelizmu i morganizmu

Ø     Cały organizm jest podłożem dziedzicznym, a nie tylko chromosomy.

Ø     Organizm zmienia się pod wpływem środowiska

Ø     Nabyte cechy są dziedziczone.

Ø     Ewolucja ma charakter skokowy i kierunkowy.

Ø     Nowe gatunki powstają zgodnie z zasadą saltonizmu.

Ø     Osobniki jednego gatunku nie konkurują ze sobą.

Ø     Przebieg ewolucji jest zgodny z zasadami leninizmu – zmiany są skokowe, nagłe i szybkie.

Ø     Zgodny z materializmem dialektycznym: małe zmiany ilościowe prowadzą w efekcie do wielkich zmian jakościowych.

 

Dokument chroniony prawami autorskimi

 

H.S.Rozanski

Krosno 2003-2004

 

Inne strony dostępne są tutaj