Henryk Różański

 

 

Choroby bakteryjne

Nazwa choroby

Czynnik etiologiczny

Patogeneza i objawy

Leczenie

Czerwonka bakteryjna

Dysenteria bacterica

 

 

 

 

 

 

Shigella dysentariae

Shigella flexneri

Shigella sonnei

Shigella boydi

Zakażenie następuje drogą pokarmową. Bakterie przebywają w jelicie grubym i wytwarzają endotoksyny uszkadzające śluzówkę jelita grubego. Powstaje stan zapalny, martwica nabłonka. Okres wylęgania 2-5 dni. Objawy: bolesne skurcze jelita grubego, częsta defekacja (nawet 20 razy/24h), biegunka krwawo-śluzowa, gorączka, ciągłe uczucie parcia na zwieracz odbytu, bóle głowy, pragnienie. Powstają zaburzenia wodno-elektrolitowe, odwodnienie, bóle łydek, zapadnięcie brzucha, powiększenie węzłów i grudek chłonnych.

Sulfonamidy

Leptospiroza

Leptospirosis

 

Leptospira interrogans

Zakażenie następuje przez uszkodzone powłoki ciała. Bakterie przebywają w układzie siateczkowo- śródbłonkowym wątroby. Krętki przedostają się następnie do krwi a następnie do różnych tkanek: nerwowej i mięśniowej, np. serca. Wykazują powinowactwo do opon mózgowo-rdzeniowych. Okres wylęgania 1-2 tygodnie. Objawy: dreszcze, gorączka (około 7-9 dniowa), wymioty, bóle głowy, mięśniobóle, wysypka na skórze i błonach, obniżenie ciśnienia krwi, wzrost stężenia mocznika we krwi.  Po tygodniowym przebiegu gorączka spada na 2-4 dni po czym powraca; zwiastuje to uszkodzenie narządów. Wyróżnia się leptospirozę żółtaczkową o ciężkim przebiegu i leptospirozę bezżółtaczkową o lżejszym przebiegu. Rezerwuarem zarazka są gryzonie i zwierzęta domowe. Zwierzęta zakażają wodę i żywność. Chore zwierzęta wydalają zarazki wraz z moczem, kałem, mlekiem.

 

 

 

 

 

 

 

Penicyliny, tetracykliny

Borelioza z Lyme

Krętkowica kleszczowa

Borrelia burgdorferi

Rezerwuarem zarazka są kleszcze Ixodes. W miejscu ugryzienia przez kleszcze powstaje erythema chronicum migrans – plamka rumieniowa, potem grudka. Rumień zanika od wewnątrz obrysów. Do zmiany skórnej napływają limfocyty i histiocyty. Objawy dodatkowe: I okres - bóle głowy, gorączka, pokrzywka, bóle mięśni i stawów. II okres – limfocytowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, porażenia nerwowe. III okres – po kilku miesiącach – nadżerki i przewlekłe stany zapalne stawów, obrzęk stawów, ból stawów; niedowłady nerwów czaszkowych, zaburzenia psychiczne, zaburzenia oddawania moczu. Postać skórna okresu III objawia się nawet po kilku latach w postaci fioletowych zmian na kończynach, niedowładami nerwowymi i ścieńczeniem skóry.

Vibramycin, penicyliny (V-cylina)

Dur powrotny

Febris recurrens

Borrelia recurrentis

Zarazki przenoszone są przez wszy odzieżowe i kleszcze. Dur przenoszony przez kleszcze do dur endemiczny, a dur przenoszony przez wszy – to dur epidemiczny. Okres wylęgania 2-12 dni. Objawy: wysoka gorączka, dreszcze, ból mięśni, ból głowy, nudności, powiększenie wątroby i śledziony, oddech i tętno przyspieszone, krwawienia z nosa, kaszel, wybroczyny podskórne i podśluzowe. Gorączka jest nawrotowa.

Tetracykliny, erytromycyna, detreomycyna

Trąd

Lepra

Mycobacterium leprae

Bakterie wnikają przez skórę i błony śluzowe. Wyróżnia się trąd guzowaty i trąd łagodny. Zarażenie następuje podczas kontaktów bezpośrednich.

Trąd guzowaty: rumieniowe plamy na skórze i nacieki zapalne warstwy podskórnej. Skóra nieregularnie grubieje, zwłaszcza na twarzy, pojawia się zwyrodnienie nosa, krwawienie z nosa, powstają owrzodzenia na skórze i śluzówce. Zmiany niszczą mięśnie i nerwy, powstają przykurcze.

Trąd łagodny: plamy lub odbarwienia, utrata czucia na obszarze plam, przykurcze palców. Stawu łokciowego i podeszw stóp. Trąd występuje w Azji i Afryce.

 

 

 

Sulfony, ryfampicyna, sulfadoksyna. Leczenie trwa około 3 lata.

Wąglik

Anthrax

Bacilus anthracis

Zarazek wnika przez skórę I błony śluzowe. Objawia się w formie skórnej, płucnej i jelitowej.

Postać skórna (czarna krosta) – w miejscu wtargnięcia bakterii pojawia się plamka, potem grudka, pęcherzyk z ciemnym punktem, po pęknięciu lub zadrapaniu powstaje czarny strup. Wokół strupa powstaje otoczka drobnopęcherzykowa, powstaje naciek zapalny. Ponadto gorączka, zapalenie węzłów chłonnych, ból głowy, dreszcze, zafioletowienie skóry, obrzęk złośliwy.

Postać płucna: wysoka gorączka, dreszcze, kaszel, krwioplucie, duszenie się, sinica.

Postać jelitowa: wymioty, biegunka śluzowo-krwista, ból brzucha. Nie leczone prowadzą do zgonu w ciągu 3-5 dni.

 

 

 

 

 

Detreomycyna, tetracykliny, penicyliny

Moraxella

Kliknij na link

 

 

 

 

choroby riketsjowe

Gorączka plamista Gór Skalistych (Rocky Mountain Spotted Fever, RMSF)

Rickettsia rickettsii

Riketsja przenoszona jest przez kleszcze (Dermacentor variabilis, Dermacentor andersoni). Występuje w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie. Została opisana dokładnie w 1890 roku. Zachorowalność na RMSF jest największa w okresie od kwietnia do września (w 90%). Zakażenie może nastąpić również wskutek zanieczyszczenia wszelkich ran szczątkami zakażonych kleszczy oraz zanieczyszczonymi ubraniami. Objawy choroby pojawiają się w ciągu 5-10 dni od zakażenia. Do objawów należą: utrata apetytu, ogólne rozbicie, gorączka (40-41oC), obfite pocenie się, drżenie i bóle mięśni, dreszcze. W ciągu 2-5 dni od zakażenia na skórze pojawiają się plamy czerwonawe, które postępują po ciele zgodnie ze postępem zakażenia i namnażania riketsji, wybroczyny podskórne i na błonach śluzowych. U niektórych osób brak plam na skórze, przez co choroba jest mylona z innymi schorzeniami. Najczęściej postępują od rąk i nóg, potem na pośladki brzuch i plecy. Ogólny stan zapalny negatywnie odbija się na czynnościach nerek i mózgu (mamy wzrokowe i słuchowe, majaczenie). We krwi spada poziom sodu (hiponatriemia), występuje trombocytopenia. Zapobieganie choroby polega na zwalczaniu kleszczy oraz profilaktyce ugryzień przez kleszcze.

 

chloramphenicol, oraz tretracykliny

Tyfus plamisty – Typhus exanthematicus (dur plamisty)

Rickettsia Prowazeki seu Rickettsia provazeki

Dur plamisty europejski jest przenoszony przez wszy ludzkie Pediculus humanus i ma charakter epidemiczny. Dur szczurzy jest przenoszony przez pchły i ma charakter endemiczny. Wszystkie wszy są zdolne do przenoszenia tyfusu. Tyfus szczurzy przenoszą na ludzi pchły. Jest to zoonoza, czyli choroba odzwierzęca. Żywym zbiornikiem riketsji są szczury i myszy na których pasożytują zakażone pchły. W kale pcheł są riketsje. Drapanie skóry powoduje wprowadzenie riketsji do ustroju. Na dur plamisty szczurzy zapadali ludzie w miastach, pracownicy magazynów spożywczych, pracownicy portów. Dawniej dużo zachorowań na tyfus szczurzy notowano w Ameryce Północnej, w Azji, portowych miastach Europy (Turcja, Francja). Riketsje tyfusu szczurzego z ludzi na ludzi przechodzą za pośrednictwem wszy, gównie odzieżowej.

Riketsje durów rozwijają się w komórkach nabłonkowych, głównie śródbłonków naczyń krwionośnych. Choroba wylęga się 10-14 dni (wahania od 5 do 21 dni). Tyfus objawia się nagłą gorączką, bólem głowy, początkowo euforią, ale potem uczuciem ogólnego rozbicia, przyśpieszonym oddychaniem. Twarz staje się zaczerwieniona i spuchnięta. Wzmaga się pragnienie. Oczy (spojówki, gałki oczne) stają się zaczerwienione. Po 4 dniach pojawia się na wysypka na języczku gardła w postaci ciemnoczerwonych  wybroczyn, wątroba i śledziona są powiększone. Po 5 dniach pojawia się wysypka na skórze w formie czerwonych plam i grudek, które następnie przechodzą w wybroczyny krwawe. Wysypka skupia się głównie na brzuchu, bocznych powierzchniach klatki piersiowej oraz w zgięciach łokciowych. Chory majaczy; występuje nocna bezsenność. Po 6 dniach ból głowy staje się mniej nasilony. Wybroczyny punktowe (rozmieszczone obok grudek czerwonych (i) lub na terytorium plamek grudkowych) od 5 dnia powiększają się. Skóra staje się sucha. Po wysypce pozostają plamy pigmentowe. Po 8-9 dniach gorączka obniża się, zwiększeniu ulega diureza. Stan chorego pogarsza się, nasilają się majaczenia, chory staje się półprzytomny lub nieprzytomny, pojawia się przeczulica skóry, następuje silne osłabienie wszystkich mięśni, żuchwa opada, występuje niedowład języka. Po 10-11 dniach bardzo spada ciśnienie krwi. Serce ulega powiększeniu prawostronnemu. We krwi panuje leukocytoza. Na koniuszku serca wysłuchać można szmer przedskurczowy (praesystole). Po przełomie obserwuje się osłabienie, senność i stan podgorączkowy.

riketsjami pojawiają się w naczyniach krwionośnych, w układzie nerwowym, w gruczołach dokrewnych i w sercu.

 

 

 

chloramphenicol, oraz tretracykliny

Gorączka guzkowa (Spotted Fever, synonimy: gorączka śródziemnomorska, gorączka kenijska, indyjski dur kleszczowy, gorączka kleszczowa, gorączka marsylska, gorączka południowoafrykańska)

 

Rickettsia conorii

Przenoszona przez kleszcze. Riketsje te pasożytują wewnątrz komórek nabłonków i śródbłonków naczyń krwionośnych, powodując ich nekrozę. W miejscu pasożytowania kleszcze powstaje objaw czarnej plamki (black spot). U osób w podeszłym wieku, z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz u niedożywionych i alkoholików choroba wykazuje ostry przebieg i kończy się zgonem w 33%. Największa zachorowalności obserwowana jest od kwietnia do października. Objawy to gorączka (39-40oC), plamkowa wysypka na całym ciele (także na dłoniach), bóle mięśni, niekiedy wymioty, bradykardia, zaczerwienienie gałek ocznych, zapalenie spojówek. Choroba występuje głównie w krajach wokół Morza Śródziemnego. Zachorowania na gorączkę guzkową występują także u obywateli innych państw, którzy jednak przebywali w rejonie Morza Śródziemnego i Indii. Rezerwuarem zarazków są gryzonie i psy, na których pasożytują kleszcze. Zakażenie następuje wówczas w wyniku kontaktu ze zwierzętami, a także spożycia pokarmu i wdychania powietrza zanieczyszczonego wydalinami i resztkami zwierząt – nosicieli. Zapobieganie polega na zwalczaniu kleszczy i profilaktyce ugryzień kleszczowych.

 

 

chloramphenicol, oraz tretracykliny

Gorączka Q (Q Fever, Query Fever)

Coxiella burneti

Przenoszona jest przez kleszcze. Człowiek może się zarazić od zwierząt (koty, psy, bydło, szczury, zwierzęta dzikie) oraz po spożyciu produktów uzyskanych od zwierząt zakażonych (mięso, mleko). Zakażenie następuje także w razie zanieczyszczenia ran i wdychania wydalin zwierząt zakażonych Coxiella. Szczególnie narażeni są rolnicy, pracownicy leśni, rzeźnicy, myśliwi. Objawami choroby są: gorączka, uczucie zimna, dreszcze, drżenie, ogólne rozbicie, bóle mięśni, kaszel. Gorączka utrzymuje się przez 1-2 tygodnie. Wylęga się 18-20 dni. Powikłania są rzadkie. W razie obniżonej odporności immunologicznej rozwija się zapalenie wątroby, zapalenie serca, zapalenie płuc i stany zapalne w obrębie układu nerwowego. Obecnie rzadko występuje, ale są notowane przypadki zachorowania.

chloramphenicol, oraz tretracykliny

ryfampicyna + doksycyklina

 

Krosno 2003