Wybrane naturalne alternatywy antybiotykowych stymulatorów wzrostu
    Natural alternatives to antibiotic growth promoters


strona archiwalna
Dr Henryk Różański
Wzrost zainteresowania roślinami leczniczymi i odżywczymi oraz możliwością wykorzystania ich w medycynie weterynaryjnej oraz w produkcji zwierzęcej wiąże się z odkryciem i wprowadzeniem do profilaktyki chorób i lecznictwa związków pochodzenia roślinnego, zwłaszcza w XIX i XX wieku. Przykładem są nie tylko liczne glikozydy, olejki eteryczne, flawonoidy, terpeny, chinony, kumaryny, garbniki i alkaloidy mające zdolność modyfikowania przemiany materii i stanu fizjologicznego zwierząt zdrowych oraz chorych, ale także fitoncydy, mogące stanowić alternatywę dla antybiotykowych stymulatorów wzrostu oraz chemioterapeutyków. Wiele z tych składników wykazuje wielokierunkową aktywność biologiczną, nie tylko w zakresie profilaktyczno-leczniczym, ale również wspomagającym wydzielanie soków trawiennych, regulującym czynności układu pokarmowego, trawienie i przyswajanie składników pokarmowych zawartych w mieszankach paszowych. Niektóre substancje roślinne mają zdolność tworzenia chelatów z witaminami i biopierwiastkami zawartymi w premiksach, przez co są lepiej przyswajane. Związki chelatowe powstałe w taki naturalny sposób cechują się większą biodostępnością dla organizmów zwierzęcych. Do związków chelatujących występujących w produktach ziołowych należą: flawonoidy, alkaloidy, saponiny i laktony.
Szybki rozwój przemysłu farmaceutycznego, premiksowego i zielarskiego spowodował nie tylko wzrost ilości leków, suplementów diety (dodatków dietetycznych i uzupełniających), preparatów profilaktyczno-leczniczych oraz substytutów ASW, ale znaczne rozszerzenie asortymentu i unowocześnienie ich form. Zwiększające się koszty terapii związane ze stosowaniem leków syntetycznych weterynaryjnych oraz decyzja Unii Europejskiej o wycofaniu antybiotykowych stymulatorów wzrostu, zwróciły uwagę naukowców na mało wykorzystane niewyczerpalne źródło składników biologicznie i farmakologicznie czynnych, jakim są rośliny.
Będąc dyrektorem Ośrodka Badawczo-Rozwojowego (2004-2007) opracowałem trzy linie antybiotykowych stymulatorów wzrostu: Herbiplanty, Meridole i Lonoplanty.
Najbardziej złożonymi pod względem składu chemicznego i praw wg których działają są Meridole. W Herbiplantach zastosowano 3 główne grupy składników, przy czym alkaloidy są powiązane z kwasami tłuszczowymi. Lonoplanty zawierają ściśle wyselekcjonowane i skoncentrowane fitoncydy (występujące w liczbie 4-5), powiązane z polisacharydami, nienasyconymi kwasami tłuszczowymi i fitosterolami. Meridole natomiast zawierają fitoncydy w naturalnych zespołach w liczbie od kilkudziesięciu do kilkuset, ustabilizowane i powiązane z metalami, kwasami i poliuronidami.
Herbiplant zawiera wyciągi stabilizowane i standaryzowane na zawartość składników czynnych z Chelidonium majus (20%), zmikronizowane ziele Chelidonium majus (5%), wyciąg z Rhizoma Curcumae (8%), kurkuminoidy i flawonoidy, formułę Palsilid-174 bogatą w średnio- i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe 28%. Specjalne podłoże Palsilid-174 zapewnia dodatkowo stabilizację i ochronę składników czynnych oraz ich łatwe, a zarazem kontrolowane uwalnianie w przewodzie pokarmowym.
Najważniejsze, główne składniki czynne Herbiplantu można zaliczyć do trzech grup chemicznych:
-    alkaloidy
-    flawonoidy z kurkuminoidami
-    średnio- i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe
Alkaloidy są to związki azotowe o charakterze zasadowym, w większości o silnym działaniu fizjologicznym na organizm ludzki i zwierzęcy (salamandryna). Typowe alkaloidy zawierają heterocykliczny azot i są zasadami III- lub IV-rzędowymi, rzadziej II-rzędowymi. Pod względem biochemicznym należą do metabolitów wtórnych roślin i nielicznych zwierząt. W tkankach roślinnych występują w postaci związanej z kwasami (np. fumarowym, bursztynowym, chelidonowym, winowym, jabłkowym, szczawiowym). Biogenetycznie związane są z aminokwasami cyklicznymi, biogennymi aminami, kwasem nikotynowym oraz antranilowym. Obecnie znanych jest 8000 różnych alkaloidów. Przeważnie są to substancje krystaliczne, o gorzkim smaku, optycznie czynne, trudno rozpuszczalne w wodzie.
W zależności od budowy podział ich można przedstawić następująco:
1) grupa pochodnych fenyloetyloaminy – alkaloidy zawierające azot nie wbudowany w pierścień, np. toksyferyna, kuraletalina, kapsaicyna, tyramina, sinapina
2) grupa pochodnych pirolu, np. higryna, pirolidyna
3) grupa pochodnych imidazolu, np. pilokarpina
4) grupa pochodnych indolu, np. womicyna, brucyna
5) grupa pochodnych pirydyny, np. anabazyna, piperyna, trygonelina
6) alkaloidy o skondensowanych pierścieniach pirolidynowych i piperydynowych, np. sparteina
7) alkaloidy zawierające pierścień chinolinowy, np. chinina, cinchonidyna
8) alkaloidy zawierające pierścień izochinolinowy, np. berberyna, papaweryna, chelidonina, chelerytryna
9) alkaloidy fenantrenowe, np. kodeina
10) alkaloidy sterydowe, np. solanina
11) alkaloidy purynowe, np. teobromina, teofilina, kofeina
12) alkaloidy pochodne indenobenzazepiny, np. fumarolina
13) alkaloidy peptydowe, np. frangulanina
Alkaloidy wchodzące w skład Herbiplantu należą w przeważającej liczbie do grupy alkaloidów izochinolinowych.
Alkaloidy zawarte w Chelidonium pobudzają wydzielanie soków trawiennych, głównie soku żołądkowego, jelita cienkiego i trzustkowego. Berberyna i chelidonina zwiększają produkcję i uwalnianie żółci, zapobiegają spastycznościom przewodu pokarmowego. Wszystkie alkaloidy glistnika hamują wzrost i rozwój grzybów, bakterii, wirusów i pierwotniaków. Alkaloidy izochinolinowe, w tym również chelidonina i sangwinaryna powoduje odwracalny wzrost stężenia we krwi enzymów wątrobowych, głównie transaminaz (aminotransferaz): alanine aminotransferase i asparate aminotransferase. Wyciągi zawierające wspomniane alkaloidy zmniejszają stężenie mikrosomalnych enzymów, w tym cytochromu P-450 i N-demetylazy benzfetaminowej. Podwyższeniu we krwi ulega również fosfataza zasadowa. Stopień wpływania alkaloidów na stężenia i aktywność enzymów zależą od stężenia alkaloidów w poszczególnych tkankach (wątroba, krew, żółć). W 1981 roku D. Walterova, J. Ulrichowa, V. Preininger, V. Sianek i in. opublikowali pionierskie prace na temat oddziaływania alkaloidów benzofenantrydynowych na aktywność aminotransferazy alaninowej.
Właśnie wpływem alkaloidów na rozmieszczenie, stężenie i aktywność enzymów należy tłumaczyć mechanizmy modyfikujące w znacznym stopniu przemiany białek i aminokwasów w wątrobie. Oddziaływanie omawianych alkaloidów na czynności wątroby zostało opisane po raz pierwszy w 1985 roku przez R. Dalvi, a następnie w 1999 roku przez J. Benninger’a, H. T. Schneider’a i D. Schuppan’a. Badania L. Sromowej (Katedra Biochemii Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu) wykazały hamujący wpływ sangwinaryny i chelerytryny na aktywność cholinoesterazy w osoczu krwi o ok. 27-30%, co również wyjaśnia wpływ preparatów alkaloidowych na wiele procesów fizjologicznych, np. perystaltykę przewodu pokarmowego, ciśnienie krwi, wydzielanie soków trawiennych.
Sangwinaryna i chelerytryna są inhibitorami dekarboksylacji cyklicznych aminokwasów. Proces ten został opisany w 1996 roku przez czeskich biochemików J. Dršata, J. Ulrichová. i D. Walterom. Dzięki temu obniżają stężenie toksycznych amin w jelitach i we krwi, pomagają w odtruwaniu wątroby. Aminokwasy cykliczne, np. tryptofan, tyrozyna, histydyna, fenyloalanina, prolina nie są wówczas nadmiernie rozkładane do amin, lecz włączane do budowy białek budulcowych i enzymatycznych, przez co znacznie poprawiony zostaje bilans białkowy. Poprzez hamowanie rozwoju bakterii gnilnych i fermentacyjnych zmniejszone zostaje stężenie szkodliwych amin w jelitach i we krwi, typu kadaweryna, putrescyna, skatol, indol, które niekorzystnie wpływają na wzrost i rozwój organizmu poprzez obciążanie nerek i wątroby. Oddziaływanie alkaloidów izochinolinowych na przemiany związków merkaptonowe zostało opisane w 2003 roku przez R. Vespalec, P. Bartak, V. Šimánek i M. Vlcková.
Berberyna i chelidonina dodatkowo powstrzymują rozwój bakterii lipolitycznych i chorobotwórczych w przewodzie pokarmowym. Tłuszcze są wchłaniane szybciej i lepiej wykorzystywane wewnątrzkomórkowo w beta-oksydacji dostarczającej niezbędnej energii do procesów życiowych. Dzięki właściwościom lipotropowym alkaloidów glistnika kwasy tłuszczowe podlegają również zrównoważonej lipogenezie w tkance tłuszczowej.
Związki flawonoidowe są to metabolity wtórne pochodne fenylopropanu (chromonu) do których zaliczamy antocyjany, leukoantocyjanidyny, flawony, flawonole, flawanony, izoflawony, aurony i chalkony. W organizmie ludzi i zwierząt wykazują właściwości farmakologiczne oraz witaminopodobne. U roślin występują w formie glikozydów, czyli w powiązaniu z cukrami. Zespół bioflawonoidów, których brak lub niedobór w pożywieniu może powodować przedwczesną dezaktywację witaminy C, zmiany zwyrodnieniowe w obrębie tętnic i żył, nadmierną przepuszczalność i kruchość ścian naczyń krwionośnych oraz tendencję do miażdżycy, zawału i zatoru nosi nazwę witaminy P.
Witamina P (rutinum, choć jest to zespół bioflawonoidów) z punktu widzenia biochemicznego i fitofarmakologicznego obejmuje głównie kwercetynę, kwercytrynę, hesperydynę, kemferol, eriodykcjol, rutozyd i hiperozyd, czyli związki flawonoidowe, będące pochodnymi wspomnianego wcześniej benzo-gamma-pironu (chromonu).
Witamina P chelatuje jony miedzi, dzięki czemu unieczynnia oksydazę kwasu askorbinowego, a przez to przedłuża i wzmaga działanie witaminy C, ponadto jest inhibitorem autooksydacji adrenaliny.
Flawonoidy hamują aktywność oksydazy ksantynowej, kinazy białkowej, lipooksygenaz i cyklooksygenaz (COX-1, COX-2), chelatują również jony metali, żelaza, redukują reaktywne formy tlenu i wolne rodniki. Zmniejszają syntezę leukotrienów i innych czynników prozapalnych (tzw. czynników zapaleniotwórczych i mediatorów stanu zapalnego). Dzięki temu flawonoidy są substancjami przeciwzapalnymi.
Flawonoidy hamują również agregację krwinek i wywierają wpływ przeciwzawałowy; blokują dekarboksylazę histydyny, przez co powstrzymują syntezę histaminy (wpływ przeciwhistaminowy, przeciwalergiczny), np. kwercetyna. Stanowią inhibitory hialuronidazy, która depolimeryzuje (degraduje) kwas hialuronowy, przez co uszczelniają i wzmacniają śródbłonki naczyń krwionośnych, zapobiegając wysiękom i plamicom, np. rutozyd, hesperydyna.
Flawonoidy zmniejszają aktywność reduktazy aldozowej, przez co regulują przemiany cukrów i mają redukujący wpływ na intensywność tworzenia toksycznych ciał ketonowych; są inhibitorami fosfodiesterazy cAMP, powodując rozkurcz miocytów gładkich przewodu pokarmowego, naczyń wieńcowych, dróg moczowych i układu żółciowego.
Flawonoidy działają moczopędnie, anksjolitycznie, hepatoprotekcyjnie (ochraniają miąższ wątroby), estrogennie, przeciwdrobnoustrojowo i sedatywnie, zapobiegając nadpobudliwości zwierząt.
Herbiplant oraz niektóre Meridole (np. Meridol DN), zawierają stabilizowane wyciągi z kłącza ostryżu, zwanego również kurkumą. Kłącze ostryżu (kurkumy) pozyskiwane jest z dwóch gatunków: ostryżu barwierskiego – Curcuma longa L. i ostryżu jawajskiego - Curcuma xantorrhiza Roxb., z rodziny imbirowatych Zingiberaceae. Surowiec zawiera kurkuminoidy – ok. 2% (w wśród nich kurkumina, monodemetoksykurkumina, didemetoksykurkumina), kwas ferulowy i olejek eteryczny 3-5% (bisabolen, gwajan, zingiberen, ksantorizal, kurkumen, turmeron). Kurkumina (curcumin) jest dimerem kwasu ferulowego o żółtej barwie i dużej aktywności biologicznej. Kurkumina przenika z jelit do krwi w 65%. Jest wydalana z ustroju po sprzęgnięciu z kwasem glukuronowym. Kurkumina wykazuje silne działanie żółciopędne i żółciotwórcze, rozkurczowe i przeciwzapalnie. Wyciągi z kurkumy przywracają prawidłową kurczliwość pęcherzyka żółciowego, pobudzają wydzielanie śliny, soku żołądkowego, jelitowego i trzustkowego. Wydatnie poprawiają proces trawienia i wchłaniania składników pokarmowych. Ułatwiają rozpuszczanie i usuwanie złogów z dróg żółciowych. Składniki terpenowe i ferulowe kurkumy odkażają drogi żółciowe. Liczne badania uwiarygodniły również właściwości przeciwbakteryjne, hepatoprotekcyjne i antywirusowe. U ludzi kurkumina zmniejsza ryzyko wystąpienia raka skóry i jelit. U ssaków i ptaków hamuje syntezę prostaglandyn i jest inhibitorem lipooksygenazy. Stanowi naturalny czynnik hipolipemiczny. Powstrzymuje rozwój następujących mikroorganizmów (bakterie i grzyby): Corynebacterium diphtheriae, beta-hemolytic Streptococci, Microoccus pyogenous var aureus, Staphylococcus aureus, Mycobacterium tuberculosis, Vibrio cholerae, Salmonella typhi, Clostridium perfringens (w stężeniu 0,05%), Klebsiella aerogenes, Sclerotium solfsii, Fusarium moniliforme, Helminthosporium sacchari, Physalospora tucumanesis, Aspergillus niger. Kurkumina i inne kurkuminoidy hamują wzrost bakterii i grzybów S. aureus, S. paratyphi, Trichophyton gypseum i Mycobacterium tuberculosis w stężeniu 1:20 000.
Średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe (Medium Chain Fatty Acids = MCFA) obejmują głównie frakcje kwasów tłuszczowych C6, C7, C8, C9, C10, jednakże z punktu widzenia chemicznego są to również kwasy 11- i 12-węglowe. Kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe to m.in.: kwas kaprowy, kapronowy, kaprylowy, laurowy, heptanowy (C7), pelargonowy (C9).
W przewodzie pokarmowym rozkładane są przez lipazę trzustkową, wchłaniają się głównie w dwunastnicy i jelicie cienkim. Transportowane są we krwi, limfie w formie chylomikronów i w mniejszym stopniu w postaci liporotein. Stanowią doskonałe źródło energii. Kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe są transportowane do wątroby, gdzie podlegają beta-oksydacji. W wątrobie są w mniejszym stopniu wiązane z albuminami, dzięki czemu nie przyczyniają się do stłuszczenia tego narządu. Średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe mogą zastąpić kwasy tłuszczowe długołańcuchowe. Istnieją doniesienia, że średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe zapobiegają uszkodzeniu wątroby i pobudzają resyntezę triglicerydów, ponadto usprawniają transport lipidów w ustroju. Działają więc lipotropowo.
Średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe są uznawane za czynnik kontrolujący żołądkowo-jelitową mikroflorę oraz wzmagający regeneracje nabłonków przewodu pokarmowego.
Ze względu na amfoteryczny charakter MCFA łatwo przenikają przez błony komórkowe. Ponadto zapobiegają degradacji błon komórkowych, stabilizują ich strukturę. Hamują rozwój bakterii lipolitycznych. Nie niszczą symbiotycznych Lactobacillus spp., poprawiają konwersję paszy, hamują rozwój patogennych Enterobacteriaceae. Poprawiają wchłanianie składników pokarmowych w jelicie cienkim. U drobiu redukują śmiertelność o 39%. Zapobiegają rozwojowi Salmonella i Campylobacter.
Podsumowując, mechanizmy działania Herbiplantu są następujące:
-    zmiana ilościowego i topograficznego rozmieszczenia mikroflory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym
-    stymulacja wydzielania soku żołądkowego, jelitowego, żółci oraz soku trzustkowego; zwiększanie aktywności enzymów
-    przyśpieszanie trawienia tłuszczów i białek
-    poprawienie czynności chłonnych przewodu pokarmowego (enterocytów)
-    hamowanie rozwoju grzybów i pierwotniaków
-    modyfikowanie szlaków metabolicznych dla aminokwasów siarkowych i aromatycznych (metionina, tryptofan, cystyna, cysteina) w celu zrównoważenia bilansu amin biogennych i aminokwasów; inhibicja dekarboksylacji aminokwasów cyklicznych
-    potęgowanie procesów metabolicznych detoksykujących (odtruwających); neutralizowanie i zmniejszanie stężenia skatolu, putrescyny i skatolu w jelicie grubym
-    stabilizacja struktury fizykochemicznej żółci
-    hamowanie działania mediatorów prozapalnych
-    zwiększanie udziału chudego mięsa w tuszy, redukcja otłuszczenia tkanki mięśniowej
-    podnoszenie stężenia białka w mleku
-    zwiększanie retencji azotu w ustroju o 8-9%
Odmienne właściwości i strukturę posiada kolejna grupa substytutów antybiotykowych stymulatorów wzrostu – Meridole.
Meridole składają się ze mikronizowanych suszów zielarskich, na które naniesione są płynne kwasy organiczne i nieorganiczne, olejki eteryczne, ekstrakty ziołowe stabilizowane, roztwory soli mineralnych (metale, np. cynk, miedź, żelazo, kobalt), enzymy i frakcje fitoncydowe. Głównymi składnikami czynnymi są fitoncydy, które podczas produkcji ulegają utrwaleniu i przekształceniu w związki kompleksowe (z metalami, enzymami, białkami, lipidami, sacharydami). Dzięki temu działanie Meridoli oparte jest na synergizmie farmakologicznym, efektach oligodynamicznych i wzmocnionych (spotęgowanych) właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych, pierwotniakobójczych i wirusostycznych fitoncydów (fitoaleksyn).
Komponując Meridole dostosowano ich skład i właściwości fizykochemiczne do poszczególnych faz wzrostu i rozwoju zwierząt, uwzględniając przy tym specyficzność biochemiczną poszczególnych grup zwierząt (ptaki, ssaki). Meridole wpasowują się w określony stan fizjologiczny i fazę ontogenezy (rozwoju osobniczego) zwierząt. Uwzględniają aktualnie istniejące przemiany biochemiczne, ich tempo i kierunek, które zmieniają się w poszczególnych fazach wzrostu i rozwoju.
Meridol S - prestarter i starter dla trzody chlewnej; zawiera biostymulatory i biokatalizatory roślinne powodujące nagromadzenie w komórkach składników wysokoenergetycznych  (ATP, AMP, cAMP, GTP, fosfokreatyna) i budulcowych (białka, fosfolipidy) oraz  substancje aktywujące enzymy odpowiedzialne za rozwój młodego organizmu. Do takich składników roślinnych należą: alkaloidy izochinolinowe, synalbina, synapina, pochodne dwuferuloilometanu, kwas ferulowy, trygonelina, saponiny sterydowe, saponiny triterpenowe, lecytyna, tymol, linalol, karwakrol, estragon, kwas kawowy, alliina, alicyna, cyklitole, galaktomannany, pektyny, galakturoniany, eugenol, salwiol, azuleny, izotiocyjanian butylosiarkokrotonylowy, kwas rodanowy, laktony seskwiterpenowe gwajakowe, irydoidy, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe i fitosterole. Stabilizowane fitoncydy kwasami tłuszczowymi, kwasem propionowym i mrówkowym preparatu zmieniają skład ilościowy i jakościowy mikroflory układu pokarmowego, hamując przy tym wzrost i rozwój mikroorganizmów chorobotwórczych.
Meridol T – grower i finiszer dla trzody chlewnej; został wzbogacony w fitoskładniki i biopierwiastki pochodzenia naturalnego nasilające procesy wzrostu i rozwoju poprzez pobudzanie syntezy białka, usprawnianie przenikania składników budulcowych poprzez błony z krwi do komórek. Substancje roślinne pobudzają również trawienie, absorpcję składników pokarmowych z jelit do krwi i regulują gospodarkę tłuszczową, zapobiegając chorobowemu stłuszczeniu tkanki mięśniowej. Do najważniejszych składników czynnych Meridolu T należą: olejek cedrowy (bakteriobójcze i bakteriostatyczne oraz żółciopędne diterpenowe kwasy żywiczne, himachalen, alfa-cedren, atlanton, atlantol, kadinen, pinen), przeciwbakteryjne laktony: lakton seskwiterpenowy  - tanacetynę (tanacetin) C11H16O4, lakton seskwiterpenowy arbosculin, lakton epi-ludowicyna, lakton seskwiterpenowy rejnozyna (reynosin) o działaniu przeciwzapalnym, lakton -  artemoryna (artemorin), elemen (elemene); flawonoidy (jaceidyna - jaceidine, jaceozydyna - jaceosidin, kwercetyna, apigenina, diosmetyna, diosmina), kwas chlorogenowy (przeciwabakteryjny, hepatoprotekcyjny), , kwas kawowy, eupatylinę (eupatiline - flawon = 5,7-dihydroxy-3,4,6-trimethoxyflavon, seskwiterpen - germakren = germacrene, partenolid (parthenolide) - seskwiterpen o silnym wpływie przeciwzapalnym, inhibitor lipooksygenazy i syntetazy prostaglandynowej, rozkurczowe, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze;  fitosterole (wzmagające wydzielanie hormonów pobudzających syntezę białek), piperyton C10H16O (piperitone, 3-methyl-6-(1-methylethyl)-2-cyclohexen-1-one, p-menth-1-en-3-one),; santamarynę = santamarine (działa rozkurczowo, przeciwzapalnie), kurkuminoidy (o działaniu żółciopędnym, żółciotwórczym, hepatoprotekcyjnym i lipotropowym, wzmagającym trawienie paszy oraz antybakteryjnym); tymol, karwakrol i eugenol o silnych właściwościach odkażających, w tym pierwotniakobójczych. Stabilizowane kwasem mrówkowym, propionowym, fosforowym i sorbowym fitoncydy preparatu zmieniają skład ilościowy i jakościowy mikroflory układu pokarmowego.
Meridol L – został opracowany specjalnie dla loch. Zawiera składniki roślinne zwiększające produkcję mleka (wpływ laktogenny) oraz uwalnianie gonadotropin, dzięki czemu zwiększa instynkt macierzyński u samic. Zapobiega atonii przewodu pokarmowego i zaparciom. Stymuluje układ odpornościowy, zwiększając stężenie immunoglobulin we krwi i w mleku. Stabilizowane fitoncydy preparatu zmieniają skład ilościowy i jakościowy mikroflory układu pokarmowego, hamując przy tym wzrost i rozwój mikroorganizmów chorobotwórczych. Głównymi składnikami Meridolu L są: śluzy, glukozynolaty, allantoina, trygonelina, lecytyna, anetol, dianetol, poliuronidy, alkaloidy, glikozydy fenolowe, immunostymulatory torfowe, aloesowe i cyprysowe, pentozy, inulina, stigmosterol, sitosterole, cyklitole.
Meridol DS – przeznaczony dla drobiu (starter), jest układem ziół, ekstraktów i frakcji fitoncydowych powiązanych z kwasami tłuszczowymi i metalami o znaczeniu fizjologicznym. Działa układowo i miejscowo w przewodzie pokarmowym, zwiększa rezerwę związków wysokoenergetycznych (ATP, fosfokreatyny, fosfoargininy, GTP, UDP), koenzymów i proenzymów, które zapewniają prawidłowy wzrost i rozwój młodego organizmu.. Pobudza procesy wzrostu tkanki chrzęstnej i kostnej, stymuluje układ dokrewny, a co za tym idzie wydzielanie hormonów wzrostu. Modyfikuje skład ilościowy i jakościowy mikroflory układu pokarmowego, zapobiegając rozwojowi patogennych bakterii i grzybów.
Zastosowane w produkcie zioła były stosowane od starożytności w tuczeniu drobiu. W produkcie dokonano połączenia udokumentowanej naukowo tradycyjnej mieszanki ziół oraz nowoczesnych postaci stabilizowanych maceratów i olejków ziołowych z kwasami. Zmniejsza dekarboksylację aminokwasów siarkowych i cyklicznych. Posiada właściwości odtruwające. Aktywnymi składnikami są przede wszystkim protoalkaloidy, indoloalkiloaminy, alkaloidy furochinolinowe, bisabolol, chamazulen i glikozydy siarczkowe.
Meridol DGF - opracowany z myślą o drobiu (grower, finiszer) działa głównie miejscowo w przewodzie pokarmowym zmieniając skład ilościowy i jakościowy mikroflory. Eukaliptol w obecności allilosiarczków lotnych,  glikozydów siarkowych, anatolu, aldehydu i kwasu anyżowego oraz fenchonu działa hamująco na rozwój pierwotniaków i bakterii chorobotwórczych. 4-hydroksy-izoleucyna zawarta w ekstrakcie z Trigonella pobudza wydzielanie insuliny i dzięki temu syntezę białek. 3-hydroksy-4,5-dimetylo-2-[5H]-furanon, saponozydy, synapina i fenugrekina efektywnie pobudzają procesy trawienia paszy i wchłaniania składników pokarmowych z jelit do krwi. Poligalakturoniany, galaktomannany, fruktany, inulina i fibrylarna celuloza stanowią matrycę dla wzrostu i rozwoju symbiotycznych bakterii. Saponiny, związki fenolowe i terpenowe warunkują działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne preparatu. Diglikozydy furostanowe i spirostanowe dodatkowo wzmagają uwalnianie hormonów odpowiedzialnych za wzrost i rozwój ptaków.
Meridol DN jest przeznaczony dla niosek; zawiera fitoncydy (tymol, karwakrol, cyneol, nerol, pinen, ajoeny, allicynę) korzystnie modyfikujące skład jakościowy i ilościowy mikroflory przewodu pokarmowego, dzięki czemu zmniejsza ryzyko niekontrolowanego rozwoju bakterii, grzybów i pierwotniaków chorobotwórczych. Preparat charakteryzuje się wysoką zawartością kurkuminy, cynaryny, kwasu kawowego, cynaropikryny, triterpenów, flawonoidów i sylimaryny (sylibina, sylidionina, sylichrystyna), które skutecznie ochraniają miąższ wątroby, nerki i serce, zapobiegając ich marskości i stłuszczeniu. Sylimaryna i cynaryna wybitnie wspomagają pracę wątroby i układu żółciowego. Naturalne immunostymulatory pochodzące z borowiny, aloesu, cyprysu i jeżówki podnoszą odporność organizmu na choroby oraz wzmagają procesy odtruwania i regeneracji tkanek. Kurkumina, cynaryna i sylimaryna wywierają silny wpływ lipotropowy, regulując w ten sposób gospodarkę tłuszczową organizmu. Alkaloidy (nigellina = nigelline-N-oxide, nigellimina, nigellon) i fitosterole Nigella (stigmas 7-en-3-beta-ol alfa-spinasterol, stigmosterol, kampesterol), eudesmanolidy, germakranolidy i gwajanolidy wraz z fenolokwasami i kurkuminoidami (kwas cykoriowy, chlorogenowy) Taraxacum i Curcuma ochraniają dodatkowo komórki wątroby (hepatocyty) przed ksenobiotykami oraz pobudzają uwalnianie hormonów odpowiedzialnych z produkcję i znoszenie jaj.
Ogólnie ujmując mechanizmy działania Meridoli na poziomie komórki i tkanki można je przedstawić następująco:
- pobudzanie syntezy białka poprzez stymulację układu dokrewnego (przysadka, trzustka, kora nadnerczy)- przedłużanie i nasilanie działania witasteryn (witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E, F)- modulacja kompartymentacji i stężeń enzymów flawinowych
-    zwiększanie wchłanialności składników pokarmowych z jelit do krwi i limfy oraz aktywacja procesów transportu składników pokarmowych z krwi i limfy do komórek ciała
-    pobudzanie syntezy kreatyny i mioglobiny w tkance mięśniowej
-    zwiększanie syntezy adenozynotrójfosforanu ATP i cyklicznego adenzynomonofosforanu cAMP
-    modyfikacja składu jakościowego i ilościowego mikroflory przewodu pokarmowego
-    sprzyjanie rozwojowi symbiotycznej mikroflory jelitowej
-    stymulacja wydzielania kwasu solnego i nasilanie aktywności pepsyny, zapobieganie dyspepsji
-    stabilizowanie struktury i składu żółci
-    pobudzanie wydzielania żółci i lipaz, zwiększanie strawności tłuszczów
-    pobudzanie czynności ogólnoustrojowego układu immunologicznego i systemu GALT
-    pobudzanie ruchów migawkowych nabłonków chłonnych i sekrecyjnych, dzięki czemu następuje szybsze oczyszczanie i regeneracja
-    tonizowanie perystaltyki przewodu pokarmowego, zapobieganie atonii jelit

Na podstawie badań przeprowadzonych przeze mnie oraz historycznych danych źródłowych można przyjąć pogląd, iż możliwe jest opracowanie efektywnie działających substytutów ASW opartych na ekstraktach roślinnych i frakcjach poszczególnych związków aktywnych pochodzenia roślinnego i mineralnego. Należy jednak przy tym uwzględnić naturę szlaków biochemicznych, biotransformację składników roślinnych oraz wszystkie prawa farmakologiczne i tym samym biochemiczne (ze szczególnym uwzględnieniem niezgodności farmakologicznych) według których sporządzony preparat będzie wykazywał swoje właściwości i oddziaływanie na procesy biologiczne w organizmie zwierząt.
Dokument i receptury chronione prawami autorskimi
luskiewnik
Poznań