Gotu cola - Centella asiatica (L.) Urban - wąkrotka azjatycka

i Hydrocotyle vulgaris L. - wąkrotka pospolita


Centella asiatica - wąkrotka azjatycka

 

Gotu cola - Centella asiatica (L.) Urban - wąkrotka azjatycka (synonimy: Hydrocotyle asiatica L., Hydrocotyle repanda Pers., Gotu kola) to roślina z rodziny baldaszkowatych Umbelliferae. Zawiera saponiny trójterpenowe, związki kumarynowe, glikozydy fenolowe, asjatykozydy, kwas asjatowy (asiatic acid), kwas madekassiowy, kwasy fenolowe, fitosterole, witaminy, poliiny, alkaloidy (hydrokotylina), gorycz walarynę (welarynę), kwas glutaminowy, serynę, alaninę.
Wyciągi z rośliny zastosowane zewnętrznie działają silnie antyseptycznie, przeciwzapalnie i pojędrniająco, dlatego znalazły zastosowanie w kosmetologii. Stymulują fibroblasty (komórki tkanki łącznej wytwarzające włókienka białkowe budujące tkankę, np. w skórze) do syntezy kolagenu i elastyny. Wzmagają syntezę kwasu hialuronowego. Roślina ma zdolność modyfikowania struktury skóry i warstwy podskórnej. Przyśpiesza gojenie ran, zmienia strukturę blizn, dzięki czemu można je wygładzić i zmniejszyć ich przebarwienie. Wąkrotka (Centella) zapobiega cellulitis i hamuje powstawanie zmarszczek. Hamuje również rozwój cellulitis. Wąkrotka wygładza skórę i poprawia jej nawodnienie. Centella jest wykorzystywana do leczenia wyprysków, bliznowców, blizn, trądziku, cellulitis, ran, odleżyn i oparzeń. W Szwajcarii są produkowane różne kosmetyki i preparaty doustne zawierające wyciągi z wąkrotki. W Polsce występuje wąkrotka pospolita Hydrocotyle vulgaris L., która posiada podobny skład chemiczny i właściwości lecznicze oraz toksyczne. Rośnie na terenach wilgotnych i podmokłych. Przedawkowana wąkrotka wywołuje podrażnienie nabłonków, zaburzenia nerwowe i ruchowe, krwawienia i stan zapalny błon śluzowych.

Preparaty wąkrotki podane doustnie działają psychotonicznie, pobudzają ośrodkowy układ nerwowy, usuwa objawy znużenia i zmęczenia psychicznego. Poprawia pamięć i kojarzenie. Doustnie podawana jest przy braku chęci do nauki, zaburzeniach pamięci, przy depresji, nadciśnieniu, zaburzeniach krążenia obwodowego, bólach mięśni i kontuzjach sportowych.

Wąkrotki nie należy podawać kobietom ciężarnym i karmiącym. Ostatnia dawka w ciągu dnia powinna przypaść na popołudnie. Podana później może wywołać bezsenność.

Wąkrotkę krajową i azjatycką zalecam w dawce 2 g rano i w południe (jako sproszkowane ziele Herba Hydrocotylae), 5-10 ml nalewki wąkrotkowej Tinctura Hydrocotylae 1:5 rano i w południe. Napary 2-3% wypić od rana do popołudnia. Zalecane niekiedy napary z połowy łyżeczki na szklankę wrzątku, czy dawki ekstraktu rzędu 100 mg dziennie nie są skuteczne i mogą być potraktowane raczej jako placebo. Można stosować równocześnie z kofeiną, lecytyną, cynaryzyną, teobrominą, hiperycyną, karnityną, kamforą, tauryną i witaminami oraz aminokwasami. Nie łączyć z hordeiną, strychniną, kulczybą, aminkiem egipskim, lobeliną i winkaminą.


Wąkrotka pospolita - Centella vulgaris (Hydrocotyle vulgaris), rosnąca m.in. w Polsce
źródło obrazka: Otto Wilhelm Thomé
Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz, Gera 1885