Kamfora – Camphora


Kamfora - model

 
Drzewo kamforowe (kamforowiec) - Cinnamomum camphora

Kamfora – camphora ma postać kryształków ulegających sublimacji o silnym zapachu i smaku. Temperatura topnienia 175-179o C. Pod względem chemicznym jest dwupierścieniowym ketonem terpenowym. Tereny to węglowodory alicykliczne. Dawniej była pozyskiwana z drzewa kamforowego (cynamonowiec kamforowy) – Cinnamomum camphora Nees et Bern. z rodziny wawrzynowatych Lauraceae. Obecnie kamfora jest otrzymywana syntetycznie z pinenu lub octanu bornylu.

Kamfora dawniej miała duże znaczenie w medycynie, obecnie małe. Była stosowana do wewnątrz (doustnie i pozajelitowo, odstawowo) oraz zewnętrznie. Obecnie praktycznie tylko jest używana zewnętrznie, choć jest jeszcze kilka preparatów zagranicznych doustnych zawierających kamforę (np. słynne Zioła Bittnera w nalewce). Po podaniu do wewnątrz kamfora pobudza ośrodek naczynioruchowy, rozkurcza mięsnie gładkie przewodu pokarmowego, w tym układu żółciowego, ponadto rozszerza oskrzela, przyśpiesza oddechy, poprawia krążenie tętnicze i żylne mózgowe, sercowe i obwodowe. Kamfora zwiększa przesączanie kłębuszkowe dając efekt wzmożonej diurezy. W dawce 1-2 g pobudza OUN, ale równocześnie powoduje dość nieprzyjemne odbijanie kamforą ze strony układu pokarmowego i niekiedy zawroty głowy. Przedawkowana powoduje nadmierne pocenie się, uderzenia gorąca, drgawki, utratę przytomności, zaczerwienienie twarzy, a nawet padaczkę.

Dawniej kamfora była podawana po ustaniu serca po narkozie inhalacyjnej, przy zapaści po zatruciach narkotykami, do cucenia topielców oraz zatrutych czadem. Kamfora słabo działa na zdrowe serce, natomiast pobudza do skurczów serce osłabione i po zatruciach. Rozszerza naczynia wieńcowe, zwiększa pobudliwość bodźcowo-przewodzącą serca. Zwiększa wrażliwość ośrodka oddechowego na CO2, przyśpieszając wentylację płuc. Obkurcza naczynia brzuszne i powoduje przemieszczenie krwi ku powierzchni ciała i do głowy. Poprawia to niewątpliwie czynności mózgu i może ułatwiać reagowanie na bodźce otoczenia. Pobudza korę mózgową i ośrodki wegetatywne. W nadmiernie dużych dawkach daje jednak efekt koffeinopodobny – gonitwę myśli. Nie zaburza jednak logicznego myślenia. Nadmiernemu pobudzeniu towarzyszą drgawki kloniczne. Działanie kamfory jest jednak krótkotrwałe, gdyż szybko jest metabolizowana i wydalana, nawet z powietrzem wydychanym. Pozajelitowo podawano 2 ml roztworu olejowego kamfory (20-25%), doustnie 50-300 mg. Dla pobudzenia procesów uczenia: 500-800 mg kamfory krystalicznej 1-2 razy dziennie.

W użyciu była również Camphora monobromata (połączenie kamfory z bromem), która pobudzała krążenie krwi i serce, a równocześnie uspokajała OUN (250 mg 1-2 razy dziennie). Zewnętrznie kamfora jest do dziś stosowana do nacierania skóry (spirytus kamforowy, mazidła, maść 10-20%) przy nerwo-, stawo- i mięśniobólach oraz dla rozgrzania w przeziębieniu.

Dla przykładu podam, że przy ustaniu czynności serca po uśpieniu podawano kamforę w następującej formie, wg Hosemanna (1926 r.): Spirytus kamforowy 3,5 g, spirytus vini 2 g, woda destylowana 4,5 g, podawano dożylnie w ilości 1-10 ml.

Kamfora ma też silne właściwości antyseptyczne, działa głównie na ziarniaki, pałeczki ropy błękitnej, gronkowce i paciorkowce.

Kamfora korzystnie współdziała psychostymulująco w połączeniu z: lecytyną, fruktozą, glukozą, miłorzębem, hiperycyną, tyraminą, goryczką, wąkrotką, winkaminą i winpocetyną. W połączeniu z efedryną, tyraminą, karnityną, B12 i inozytolem zwiększa wydolność fizyczną.

 

Porównanie kamfory z mentolem

 

 

Kamfora i borneol

Drzewo kamforowe (kamforowiec)
źródło obrazka: http://www.weedsbluemountains.org.au