Dr Henryk Różański - Naturalne alternatywy dla antybiotykowych stymulatorów wzrostu i kokcydiostatyków
 
 
Wstęp
Stymulatory
Olejki
Fitoncydy
Antyseptyki
Kwasy
Fitosterole
Saponiny
Stylbeny
 

Olejki eteryczne
jako alternatywa antybiotykowych
stymulatorów wzrostu i kokcydiostatyków


Możliwości zastosowania olejków eterycznych w żywieniu i terapii zwierząt to bardzo obszerny i złożony temat. Olejki eteryczne stanowią grupę substancji silnych i pewnych w działaniu. Szybko są wchłaniane z jelit do krwi oraz limfy, szybko wysycyają tkanki organizmu. Składniki olejków oraz ich metabolity wydalane są z żółcią (obieg żółci, w rezultacie do kału), potem, łojem (skóra), moczem (nerki) i powietrzem wydychanym (przez płuca). Dla uzyskania oczekiwanego i planowanego efektu biologicznego lub farmakologicznego wystarcza z reguły dodatek 1-2 kg preparatu zawierającego 5-8% olejku eterycznego 80-99% na tonę paszy. Olejki eteryczne w preparatach wymagają stabilizacji i osłony. Pasze bogate w tłuszcze i saponiny wzmagają działanie olejków eterycznych. Należy być ostrożnym w łączeniu i dawkowaniu preparatów olejkowych. Nieumiejętnie sporządzone i podane mogą spowodować poważne zatrucia, a nawet szybki zgon zwierząt.

Olejki eteryczne zostały dokładnie omówione na specjalnej stronie:

http://www.parazyt.gower.pl/oleum2003.htm

Oto przykładowe olejki eteryczne lub ich składniki, które mogą być wykorzystane w profilaktyce i terapii chorób oraz jako alternatywy dla antybiotykowych stymulatorów wzrostu u zwierząt:


Borneol, izoborneol, karwakrol i kamfora

 

 

Borneol (endo-1.7.7-trimethyl-bicyclo[2.2.1]heptan-2-ol; C10H18O; Borneo Camphor), izoborneol (1,7,7-trimethyl-bicyclo(2.2.1)heptan-2-ol; C10H18O), kamfora (1,7,7-trimethyl-bicyclo(2,2,1)heptan-2-one; C10H16O; 1,7,7-Trimethylbicyclo[2.2.1]-2-heptanone) są to związki terpenowe sublimujące. Borneol można otrzymać z kamfory poprzez redukcję wodorem. W organizmie borneol łatwo przekształca się z kolei w kamforę (wskutek utlenienia). Są to składniki olejków eterycznych drzew iglastych oraz olejku kamforowego. Czyste substancje mają postać krystalicznej substancji.

Karwakrol C10H14O – izopropylo-o-krezol, 2-hydroksy-p-cymen to izomer tymolu o identycznych właściwościach farmakologicznych jak tymol. Występuje w dużych ilościach w macierzance, lebiodce, tymianku i kminku.
Działanie: pobudzające ośrodki naczynioruchowe, przyspieszające oddychanie, moczopędne, przeciwskurczowe, przeciwbólowe, przeciwrobacze, napotne, żółciopędne. Zastosowane miejscowo działają rozgrzewająco, przeciwbólowo, odkażająco. Niszczą bakterie ropne.
Borneole i kamfora po zastosowaniu na skórę początkowo wywołują uczucie schłodzenia, następnie porażają receptory bólowe. Rozszerzają naczynia krwionośne powodując zwiększone ukrwienie i zaczerwienienie. Hamują diapedezę, czyli przechodzenie leukocytów do przestrzeni pozanaczyniowej.
Po podaniu doustnym wchłaniają się z jelit do krwi i limfy. Ulegają stopniowemu utlenieniu. Wydalane są wraz z moczem, potem i powietrzem wydychanym. Drażnią kłębuszki nerkowe co zwiększa wydalanie moczu (wpływ moczopędny). Pobudzają ośrodki korowe i w układzie nerwowym wegetatywnym. W dużych dawkach pobudzają psychicznie i ruchowo. Po przedawkowaniu pojawiają się drgawki, gonitwa myśli, utrata przytomności.
Zwiększają wrażliwość ośrodka oddechowego na stężenie dwutlenku węgla. Powodują skurcz brzusznych naczyń krwionośnych i rozszerzenie naczyń powierzchniowych. W nadmiernie dużych dawkach hamują pracę serca, w dawkach leczniczych pobudzają mięsień sercowy (następują silniejsze i szybsze skurcze). Rozszerzają naczynia wieńcowe i zwiększają pobudliwość układu bodźcowo-przewodzącego serca. Rozszerzają oskrzela, hamują ruchy perystaltyczne.
Zastosowanie: nerwobóle, mięśniobóle, urazy kończyn, stany zapalne stawów i tkanek miękkich okołostawowych, reumatyzm, artretyzm, przeziębienie.
Dawniej kamforę stosowano: w przewlekłych niedomogach ośrodka oddechowego i naczynioruchowego, w zapaściach po zatruciu narkotykami.
Dawkowanie: 100-300 mg doustnie. Dawniej kamfora była stosowana pozajelitowo – domięśniowo w 20% roztworach olejowych Oleum camphoratum steril. 20% (wstrzykiwano 5-10 ml takiego preparatu). Miejscowo borneol i kamforę można stosować w postaci mazideł, maści i spirytusu 10-20%.

Obecnie na rynku można spotkać kilka preparatów płynnych i suchych opartych na olejku lebiodkowym (Oregano, Origanum), olejku tymiankowym oraz kamforze. Traktowane są one jako alternatywa dla kokcydiostatyków i antybiotykowych stymulatorów wzrostu.


Terpineol


Terpineol jest to alkohol terpenowy o wzorze sumarycznym C10H18O, 2-(4-Methyl-3-cyclohexenyl)-2-propanol, zawarty w olejkach drzew iglastych, np. w olejku sosnowym, a także w olejku herbacianym Malaleuca. Terpineol działa ogólnie pobudzająco, przeciwzapalnie, wykrztuśnie, odkażająco, żółciopędnie, rozkurczowo, zwiększa przenikanie składników lipofilnych z jelit do krwi i do skóry. Hamuje rozwój wirusów, bakterii i grzybów. Zwiększa wydalanie moczu. Wcierany w skórę działa miejscowo rozgrzewająco i przeciwbólowo. Może być zastosowany w leczeniu kontuzji u zwierząt i ludzi (wcieranie) oraz jako substancja antybiotyczna i żółciopędna.
 

Linalol


Linalol (3,7-dimethyl-1,6-octadien-3-ol; C10H18O) jest to alkohol terpenowy o zapachu konwalii, występujący w znacznej ilości w olejku lawendowym, tymiankowym, kolendrowym i różanym.
W organizmie jest przekształcony w geraniol, potem do kwasu 1,5-dimethyl-1,5-hexadien-1,6-dikarboksylowego i 7-carboxy-3-methylokta-6-enoinowego kwasu. Posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, odprężające, rozluźniające mięśnie. Pobudza procesy eliminacji szkodliwych metabolitów. Zastosowany miejscowo rozgrzewa i działa przeciwbólowo, zwiększa ukrwienie.

 

Nerol


Nerol, czyli cis-3,7-Dimethyl-2,6-octadien-1-ol jest monoterpenem zawartym między innymi w olejku różanym, bergamotowym, melisowym i lawendowym i olejku z Citrus bigaradia.
Nerol posiada właściwości antyseptyczne, dezodorujące, przeciwwirusowe, uspokajające, przeciwdepresyjne, wykrztuśne, przeciwrobacze, owadobójcze.

 

Mentol


Mentol to alkohol monoterpenowy, który jest zawarty (ok. 50%) w olejku eterycznym miętowym Oleum Menthae. Dodatek mentolu do paszy powinien być niewielki, bowiem jest to substancja toksyczna i może wywołać śmierć zwierząt.
Działanie: znieczulające miejscowo, rozkurczowe, pobudzające oddychanie, osuszające drogi oddechowe, przeciwwymiotne, wzmagające łaknienie,  przeciwbólowe, antyseptyczne, żółciopędne.
Pobudza zakończenia nerwowe czucia zimna przez co wywołuje na błonach śluzowych i skórze odczucie chłodu i znieczulenia. Posiada właściwości przeciwświądowe, odświeżające i odwaniające. Działa rozszerzająco na naczynia krwionośne. Hamuje ośrodek wymiotny.
Wskazania: nudności, wymioty, bóle brzucha, skurcze żołądka i jelit, kolka żółciowa, katar. Miejscowo stosowany jest w nerwobólach i w bólach stawów, ponadto do zwalczania objawu świądu.
Dawkowanie: doustnie można podawać 100-200 mg mentolu w proszkach lub w nalewce; jest stosowany również do inhalacji, pędzlowania gardła, krtani (10-20% roztwory), do wcierania w maściach 3-10%, w olejach 3-10%.

 

Olejek lawendowy


Olejek lawendowy Oleum Lavandulae jest bezbarwną lub żółtawą cieczą o silnym kolońskim zapachu i gorzkawym posmaku. Uzyskiwany z kwiatów lawendy szerokolistnej Lavandula latifolia (L.)  Medik lub lawendy wąskolistnej Lavandula angustifolia Mill. (Labiatae). Kwiaty zawierają około 1,5-1,8% olejku eterycznego. Lawenda jest uprawiana w całej Europie. Naturalnie występuje w Południowej Europie.
Skład chemiczny: octan linalilu (do 60%), linalool, alkohol amylowy, borneol, geraniol, nerol.
Działanie: odświeżające, odwaniające, rozkurczowe, wiatropędne, żółciopędne, pobudzające wydzielanie soków trawiennych, rozgrzewające, przeciwbólowe, uspokajające, nasenne, odkażające. Zastosowany zewnętrznie początkowo działa rozgrzewająco, drażniąco, potem przeciwbólowo i znieczulająco. Olejek lawendowy zmniejsza wrażliwość układu nerwowego na podniety, w większych dawkach działa odurzająco
Wskazania: neurastenia, migrena, bezsenność, bolesne wzdęcia,  kołatanie serca, nerwica żołądka, bóle brzucha, bolesne miesiączkowanie. Zewnętrznie: reumatyzm, artretyzm, trądzik, łuszczyca, siniaki, stłuczenia, nerwobóle.
Dawkowanie: 5 kropli przed snem na miodzie (jako środek nasenny). 3 krople 3-4 razy dziennie jako środek przeciwbólowy i uspokajający. Do wcierania rozgrzewającego i przeciwbólowego w stanie nierozcieńczonym lub po rozcieńczeniu z alkoholem 40% w proporcji 1:1.

 

Olejek tymiankowy


Olejek tymiankowy Oleum Thymi jest otrzymywany z tymianku – Thymus vulgaris L. (Labiatae). Ziele tymianku zawiera ok. 2-3,5% olejku eterycznego.
Olejek tymiankowy to bezbarwna (silnie oczyszczony), czerwonawa lub żółta ciecz o silnym tymolowym zapachu i ostrym, drażniącym smaku; zawiera tymol = thymolum (do 40%), pinen, cymol, linalol i borneol.
Działanie: antyseptyczne, dezynfekcyjne, silniejsze od krezolu i fenolu; przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne, przeciwrobacze (stosowano, np. do zwalczania bruzdogłowca), przeciwroztoczwe, odwaniające, przeciwgnilne, drażniące, rozgrzewające, pobudzające wydzielanie soków trawiennych, silnie żółciopędne, moczopędne, hamujące ośrodek i odruch kaszlu. Pobudza miesiączkowanie. W dużych dawkach poraża ośrodkowy układ nerwowy. Wcierany w skórę powoduje przekrwienie i rozgrzanie.
Farmakokinetyka: olejek tymiankowy wchłania się z jelit do krwi w ciągu 30 minut. Jest wydalany wraz z powietrzem wydychanym, z moczem (jako tymolosiarczan sodu), żółcią, łojem i potem. Przy przedawkowaniu uszkadza narządy miąższowe i powoduje śpiączkę.
Tymol zawarty w olejku tymiankowym hamuje rozwój bakterii ropotwórczych nawet w roztworze 1:3000.
Wskazania: krztusiec, kaszel, zapalenie zatok nosowych, bakteryjne zakażenia przewodu pokarmowego, choroby pasożytnicze skóry (świerzbowiec, nużyca, wszawica). Zewnętrznie do smarowania skóry w celu odstraszenia pasożytów. Dawniej stosowano do leczenia cuchnących i trudno gojących się ran. Ponadto do inhalacji, płukania jamy ustnej, gardła, przewodów usznych oraz narządów płciowych przy zakażeniu bakteriami, wirusami, pierwotniakami, roztoczami i grzybami.
Dawkowanie: 3 krople 4-5 razy dziennie na miodzie lub cukrze. Do wcierania rozgrzewającego po rozcieńczeniu z olejem winogronowym lub alkoholem 40% w proporcji 1:4; do płukania: 3 krople olejku na szklankę wody, energicznie zamieszać.
Nie wcierać w skórę nierozcieńczonego olejku tymiankowego!

 

Olejek anyżowy


Olejek anyżowy – Oleum Anisi jest to bezbarwna lub jasnożółta ciecz, która krzepnie w niskiej temperaturze. Posiada słodkawy smak i silny anetolowy zapach oraz posmak. Uzyskiwany z biedrzeńca anyżu – Pimpinella anisum L. (Umbelliferae). Roślina jest rozpowszechniona i uprawiana w Europie Południowej i Południowo-Wschodniej, ponadto uprawiana w Europie Środkowej, Azji i Ameryce Środkowej. Owoce anyżu zawierają 2-5% olejku eterycznego.
Skład chemiczny: anetol (ok. 85-90%), chawikol, metylochawikol, aldehyd anyżowy, keton anyżowy.
Działanie: wykrztuśne, odkażające, mlekopędne, przeciwgnilne, odwaniające, rozgrzewające, wiatropędne, rozkurczowe, przeciwpasożytnicze (odstrasza i niszczy komary, wszy, pchły, roztocze, np. nużeńca, kleszcze, świerzbowca); pobudzające wydzielanie śliny, soku żołądkowego, trzustkowego, żółci i soku jelitowego. Małe dawki olejku pobudzają krążenie, tonizują serce i zwiększają częstotliwość oddychania. Większe dawki olejku działają uspokajająco, hipotensyjnie, a nawet nasennie (45 kropli olejku). Olejek wtarty w skórę i błony śluzowe początkowo drażni, rozgrzewa, zwiększa ukrwienie, potem poraża receptory bólowe działając znieczulająco.
Dawkowanie: 5 kropli 3-5 razy dziennie na miodzie lub cukrze.  Do wcierania przy nerwobólach, mięśniobólach, stawobólach, stłuczeniach, siniakach i przy przeziębieniu (po wymieszaniu z olejem winogronowym lub alkoholem 40% w proporcji 1:2). Do wcierania w klatkę piersiową i szyję przy nieżytach układu oddechowego. Wchodzi w skład mazideł i maści przeciwreumatycznych i odstraszających pasożyty w ilości 5-10%.

 

Olejek cynamonowy


Olejek eteryczny cynamonowy Oleum Cinnamomi uzyskiwany jest głównie z dwóch gatunków drzew: cynamonowiec cejloński - Cinnamomum zeylanicum Blume oraz cynamonowiec wonny - Cinnamomum cassia Blume, oba należą do rodziny wawrzynowatych Lauraceae.  Kora zawiera około 1-1,5%, natomiast liście 1,5-2%.
Skład chemiczny: aldehyd cynamonowy C6H5CH:CHCHO (do 75%), aldehyd benzoesowy, aldehyd dihydrocynamonowy, octan cynnamylu C9H9.C2H3O2, eugenol, kuminol. Olejek z kory zawiera więcej aldehydu cynamonowego niż olejek z liści, natomiast olejek z liści zawiera więcej eugenolu niż olejek z kory. Aldehyd cynamonowy szybko utlenia się do kwasu cynamonowego.
Działanie: rozkurczowe, żółciopędne, pobudzające wydzielanie śliny, soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego, regulujące wypróżnienia, obniżające stężenie glukozy i cholesterolu we krwi, upłynniające śluz w drogach oddechowych, przyśpieszające akcję serca i częstotliwość oddychania, zwiększające ukrwienie mięśni, układu pokarmowego i skóry, pobudzające krążenie mózgowe i w kończynach, wzmagające skurcze macicy, obniżające gorączkę; wywierające wpływ przeciwbólowy i silnie odkażające.
Lotne składniki cynamonowca wydalane są z powietrzem wydychanym oraz przez skórę. Cynamonowiec niszczy bakterie, grzyby i roztocze. Upłynnia wydzielinę gruczołów łojowych zapobiegając zastojom i zaczopowaniu ujść mieszków włosowych. Cynamonowiec przyśpiesza eliminację toksyn z ustroju, w tym także ze skóry. Znosi ból brzucha, wzdęcia i kolki.
Zwiększa ukrwienie narządów płciowych i percepcję wrażeń seksualnych, dlatego od dawna jest stosowany do leczenia niemocy i oziębłości płciowej.
Przeciwwskazany dla kobiet ciężarnych, bowiem działa poronnie.
Zastosowany na skórę działa rozjaśniająco, odkażająco, ściągająco, pojędrniająco, likwiduje ropnie, wypryski, zapobiega plamom potrądzikowym i przerostowi blizn.
Silny wpływ przeciwbakteryjny wywierają nie tylko aldehydy i kwas cynamonowy, ale również eugenol (zawarty również w olejku gożdzikowym), stosowany powszechnie w stomatologii (o zapachu goździków korzennych). Eugenol działa odwaniająco i przeciwgnilnie oraz przeciwbólowo, a po zastosowaniu miejscowym - znieczulająco. Silnie ściąga pory skóry.
Siła odkażającego działania eugenolu jest porównywalna z sublimatem (dwuchlorek rtęci).
Olejek cynamonowy Oleum Cinnamomi: 3-4 krople 2-3 razy dziennie, w przeziębieniach 3 krople 4 razy dziennie na miodzie lub kostce cukru. Można dodawać do mleka z miodem. Ponadto do kąpieli (choroby skóry, przebarwienia, zaburzenia krążenia, depresja, osłabienie) i wcierania (rozcieńczyć z Linomagiem, olejkiem migdałowym lub winogronowym w proporcji 1:1) przy reumatyzmie, artretyzmie, wadliwym krążeniu, obrzękach kończyn i trądziku. Do profilaktyki i leczenia grudek, krostek i plam potrądzikowych polecamy kompozycję: olejek cynamonowy + Linomag-płyn 1:1. Korzystnie działa również na skórę przy łuszczycy psoriasis.

 


Olejek eukaliptusowy


Olejek eukaliptusowy – Oleum Eucalypti jest bezbarwną lub słomkową cieczą o silnym zapachu, początkowo ostrym, a następnie chłodzącym smaku. Uzyskiwany jest z  eukaliptusa gałkowego = rozdrębu gałkowego - Eucaliptus globulus (Myrtaceae), występującego w Australii, na Tasmanii i w krajach subtropikalnych. Liscie zawieraja około 3-5% olejku eterycznego.
Skład chemiczny: eukaliptol = cyneol (ok. 80-90%), pinen, kamfen, terpienol.
Działanie: antyseptyczne, dezynfekcyjne, przeciwgnilne, przeciwfermentacyjne, rozkurczowe, przeciwrobacze, przeciwbólowe. W większych dawkach poraża ośrodkowy układ nerwowy, obniża ciśnienie krwi i ciepłotę ciała. Początkowo hamuje, a następnie wzmaga wydzielanie gruczołów błony śluzowej oskrzeli i tchawicy, nasila ruchy migawkowe nabłonka układu oddechowego. Upłynnia śluz, wyzwala odruch kaszlowy. Zastosowany zewnętrznie działa drażniąco, a potem przeciwbólowo. Olejek eukaliptusowy niszczy paciorkowce i gronkowce, nawet antybiotykoodporne.
Wskazania: nieżyty żołądka i jelit, schorzenia pęcherza moczowego, do inhalacji w nieżycie oskrzeli, stany zapalne jamy ustnej, gardła, nosa i zatok obocznych nosa. Stosowany jest do wcierań przeciwreumatycznych, przeciwartretycznych oraz przy nerwobólach (ischias).
Dawkowanie: Oleum Eucalypti - 3-5 razy dziennie  4-10 kropel na szklankę wrzątku do inhalacji; 3 krople olejku  4–5 razy dziennie na miodzie lub cukrze.
Olejek eukaliptusowy jest dodawany do mazideł i maści rozgrzewających i przeciwbólowych w ilości 2-3%.

 

Olejek goździkowy


Olejek goździkowy Oleum Caryophylli jest otrzymywany z goździkowca korzennego (jambłusznik goździkowy) Eugenia caryophyllata Thunberg (Myrtaceae), występującego na Madagaskarze, w Afryce Wschodniej.
Skład chemiczny: eugenol (ok. 85-90%), octan eugenolu, alfa-kariofilen, beta-kariofilen,  salicylan metylu.
Działanie: rozkurczowe, odświeżające, odwaniające, znieczulające, przeciwświądowe, ściągające, odkażające na układ pokarmowy, układ żółciowy, układ oddechowy i drogi moczowe, przeciwkaszlowe, pobudzające wydzielanie soków trawiennych.
Zastosowany na skórę i błony śluzowe najpierw powoduje rozgrzanie, a następnie znieczulenie. Niszczy bakterie, wirusy, grzyby, roztocze i pierwotniaki. Odstrasza pasożyty.
Stosowanie:  doustnie 2 krople w łyżce miodu lub na cukrze. 10% maść Unguentum Caryophyllorum na trudno gojące się rany, oparzenia, odparzenia, odleżyny. Do wcierań przeciwbólowych.


Olejek herbaciany

Drzewko herbaciane Malaleuca alternifolia (Myrtaceae) dostarcza olejek herbaciany Tea Tree Oil. Obecnie znajduje się w wielu lekach i kosmetykach.
Roślina występuje w Australii, do celów leczniczych jest uprawiana.
Tea Tree Oil zawiera: alfa-pinen, alfa-tujen, alfa-terpinen, gamma-terpinen, kadinen, globulol, cymen, cyneol, felandren, mircen, sabinen, terpinen-4-ol.
Olejek herbaciany posiada właściwości przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwroztoczowe, przeciwświądowe i przeciwzapalne.
Po podaniu doustnym działa osuszająco na błony śluzowe układu oddechowego, odkażająco, żółciopędnie, wiatropędnie, rozkurczowo, tonizująco ogólnie, przyśpiesza trawienie i reguluje oddawanie kału.
Dawka doustna wynosi 3-4 krople 3-4 razy dziennie na miodzie lub cukrze. Pomocny jest w leczeniu chorób przeziębieniowych, kataru, zapalenia zatok, zaburzeń miesiączkowania (nieregularne, bolesne, skąpe). U wielu kobiet znosi bolesne miesiączkowanie i bolesne wzdęcia w okresie przedmiesiączkowym.
Przy nieżytach układu oddechowego, zapaleniu zatok obocznych nosa oraz przy cerze trądzikowej i z wypryskami poleca się parówkę i inhalację: 5-7 kropli na szklankę wrzątku w rondlu, nachylić twarz nad parę i wdychać 10 minut pod ręcznikiem. Przy leczeniu alergii i przewlekłych zakażeń układu oddechowego korzystnie działa nasycanie olejkiem herbacianym powietrza w pomieszczeniu, w którym przebywamy. W tym celu należy użyć nawilżaczy powietrza (do wody dodajemy olejek); zimą olejek dolewamy do zbiornika z wodą na kaloryferze.
Olejek herbaciany wcierany w skórę powoduje rozgrzanie, usprawnienie krążenia, zahamowanie wydzielania łoju, odkażenie. Przy wcieraniu w obolałe stawy i mięśnie daje efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny. Można więc go stosować przy bólach stawów, nerwobólach i bólach mięśni, ponadto do masaży przy kontuzjach. Nawet nierozcieńczony nie powoduje oparzenia skóry. Można go jednak rozcieńczać olejem winogronowym lub migdałowym w proporcji 1:1. Niższe stężenia nie mają już tak skutecznego działania.
Sensacyjne wieści na temat wpływu przeciwbakteryjnego i przeciwgrzybiczego olejku herbacianego nawet w niskich stężeniach są oparte na doświadczeniach in vitro, w laboratorium. Nie raz jednak przekonujemy się, że wyniki zaskakujących efektów leczniczych w badaniach in vitro nie zawsze mają odzwierciedlenie in vivo, czyli w żywym organizmie, gdzie istnieje wiele dodatkowych czynników.
Olejek herbaciany jest używany do produkcji leków ginekologicznych (dopochwowych), które są stosowane w leczeniu grzybiczych, bakteryjnych i pierwotniakowych (np. rzęsistek Trichomonas) zakażeń i stanów zapalnych narządów płciowych.
Niewątpliwie jednak olejek herbaciany niszczy następujące grzyby: Aspergillus flavus, Aspergillus niger, Candida albicans, Malassezia furfur, Trichophyton sp.; bakterie: Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Propionibacterium acnes, Proteus vulgaris; wirusy: herpes; roztocze: Demodex, Sarcoptes.
Olejek herbaciany jest bezbarwnym lub słomkowym płynem o silnym przyjemnym zapachu i gorzkawym terpentynowowo-sosnowym smaku. Posiada właściwości odwaniania, czyli usuwania nieprzyjemnego zapachu. Hamuje procesy fermentacji i gnicia, dlatego można go stosować do płukania jamy ustnej i gardła oraz nosa przy wydzielaniu nieprzyjemnego zapachu. W tym celu na szklankę przegotowanej wody polecamy 5 kropli olejku, silnie zamieszać, warto dodać 1 łyżeczkę gliceryny.
Można także przygotować silny krem przeciwgrzybiczy: clotrimasolum krem 1% - tubka 20 g (dostępny w aptekach, w sklepach zielarskich) mieszamy z 2 ml olejku; wcieramy w miejsca narażone na zakażenie grzybami lub bakteriami.
W leczeniu przewlekłego kataru bakteryjnego, siennego (alergicznego), wirusowego i stanów zapalnych zatok obocznych nosa polecamy krople z olejkiem herbacianym. Są skuteczne w działaniu i bezpieczne w stosowaniu. Nie działają tylko objawowo tak jak popularne syntetyczne krople, lecz przyczynowo. Aby je sporządzić wystarczy na 10 ml fizjologicznego roztworu soli (chlorku sodu) dać 2-3 krople olejku herbacianego, wstrząsnąć. Do obu otworów nosowych należy wprowadzać kroplowo lub dozować spryskiwaczem kilka razy dziennie. Roztwór soli fizjologicznej jest dostępny w aptekach bez recepty. Warto dodać, że ten prosty lek wpływa niszcząco na ewentualnego gronkowca złocistego Staphylococcus aureus umiejscowionego w zatokach i gardle.
Nasze rodzime rośliny wydzielają równie wartościowe olejki eteryczne (np. olejek majerankowy, kminkowy, lawendowy, świerkowy), niektóre nawet mają silniejsze i szersze działanie farmakologiczne. To, że olejek herbaciany stał się tak popularny zadecydował dobry marketing, nie zaś nadzwyczajne i niepowtarzalne właściwości. Owszem działa przeciwbakteryjnie, ale szczerze mówiąc olejek eukaliptusowy, goździkowy, czy olejek tymiankowy są silniejszymi antyseptykami.
Głównymi składnikami olejku herbacianego są terpinen, terpinen-4-ol oraz cyneol; osoby zaznajomione ze składem olejków eterycznych wiedzą , że są to terpeny występujące w większości olejków.
Terpineol i terpinen występuje w podobnej ilości w olejku majerankowym, podczas gdy cyneol w olejku szałwiowym (10-15%), eukaliptusowym (cyneol ponad 70%), czy olejku z bylicy pospolitej (cyneol - ok. 15%). Terpinen-4-ol występuje w znacznej ilości w olejku jałowcowym (ok. 15-20%).

 
Dokument chroniony prawami autorskimi
dr Henryk Różański
Poznań 2004-2005
This web is powered by Ewisoft Website Builder