Ocena popularnych antybiotyków stosowanych w terapii trądziku


Tomasz Klaus

 

            Istnieje wiele teorii na temat leczenia trądziku młodzieńczego antybiotykami. Jedne z nich głoszą, że np. nie należy łączyć antybiotyków zewnętrznych z wewnętrznymi, ewentualnie stosować ten sam antybiotyk wewnętrznie i na skórę. Inne natomiast opierają się właśnie na wielokierunkowym leczeniu różnymi antybiotykami. Jedno jest pewne: zawsze przed leczeniem antybiotykiem trądziku należy wykonać antybiogram.

            Chcę podzielić się swoimi spostrzeżeniami i uwagami związanymi z najpopularniejszymi środkami farmakologicznymi, które (z zalecenia lekarza) stosowałem, lub nadal stosuję.

 

limecyklina (lymecycline)

Nazwa handlowa

Postać

Dawka/skład

Opakowanie

Producent

Cena brutto

Cena po refundacji

 Tetralysal

 kaps. twarde

 0,15 g

 16 kaps.

 Galderma

około 21 zł

 lek nie podlega refundacji

 

Jedynym na polskim rynku lekiem zawierającym limecyklinę (antybiotyk należącydo grupy tetracyklin, będący syntetycznym odpowiednikiem) jest właśnie Tetralysal francuskiego koncernu Labolratories Galderma. Tetralysal zażywają tysiące osób z trądzikiem, co jest efektem działań marketingowych firmy Galderma, prowadzącej niezwykle intensywną reklamę wśród lekarzy i pacjentów (pomimo, że preparat wydaje się na receptę). Jest to lek stosunkowo nowy i niestety nie ma zbyt wielu opracowań na jego temat. Według producenta ma silne działanie terapeutyczne, polegające na unieczynnianiu bakteryjnych enzymów odpowiedzialnych za produkcję drażniących wolnych kwasów tłuszczowych, działaniu przeciwbakteryjnym wobec Propinibacterium acnes i przeciwzapalnym. Lek ten stosowałem przez 6 miesięcy i pomimo tak długiego czasu, nie wykazywał jakichkolwiek działań ubocznych (nie powodował nudności, ani żadnych dolegliwości żołądkowych, odczynów alergicznych). Nie jestem w stanie wyrazić opinii o działaniu fotouczulającym Tetralysalu, ponieważ okres leczenia był umiejscowiony w okresie od października do marca, więc nie byłem poddany silnemu działaniu promieniowania ultrafioletowego. Przyjmując dawkę 300 mg/dzień (1 kaps. rano i 1 wieczorem) po dwóch tygodniach nastąpiło całkowite zahamowanie powstawania nowych wyprysków, jednak nacieki podskórne nie zmniejszały się (miałem typowy trądzik ropowiczo-naciekowy). Dlatego mój lekarz zdecydował na wprowadzanie do terapii metronidazolu (lek opiszę w osobnym paragrafie). Tetralysal nie powstrzymywał ropienia istniejących już zmian, podobnie jak nie zmniejszała się ilość grudek (zaskórników zamkniętych). Dawka 300mg/dzień została utrzymana przez 4 miesiące, w 5 miesiącu zażywałem lek w cyklu: dni nieparzyste – 1 kapsułka rano, dni parzyste – 1 kapsułka rano i 1 wieczorem. W 6 miesiącu zażywałem 1 kapsułkę rano codziennie.

Lek oceniam korzystnie, jednak trzeba mieć świadomość, że sam nie poradzi sobie z zaawansowanym trądzikiem. Niestety, tak jak większość zagranicznych leków na trądzik, nie jest refundowany i terapia jest kosztowna, zwłaszcza na początku leczenia. Lek ten powinien być raczej stosowany jako wprowadzenie do terapii, którą warto kontynuować innymi antybiotykami wewnętrznymi (jeśli trądzik rozwinął się do zaawansowanej postaci), lub preparatami zewnętrznymi. Nie wolno zapomnieć, że tak jak każdy inny antybiotyk, Tetralysal leczy jedynie objawy trądziku i zaniechanie leczenia po poprawie i odstawieniu spowoduje nawrót choroby, jeśli nie zastosuje się profilaktyki.

 

metronidazol (metronidazole)

Nazwa handlowa

Postać

Dawka/skład

Opakowanie

Producent

Cena brutto

Cena po refundacji

 Metronidazol

 tabl.

 0,25 g

 20 tabl.

 Polpharma

 ok. 1.60

 ok. 0.80

 

Metronidazol znajduje zastosowanie w leczeniu większości zakażeń wywoływanych przez beztlenowce z wyjątkiem Actinomyces i P. acnes. Jedną z przyczyn trądziku są bakterie P. acnes i pomimo, że metronidazol nie jest skuteczny w zwalczaniu tych szczepów, to wykazuje on dużą aktywność wobec innych bakterii, które są przyczyną zakażeń skóry, nacieków podskórnych itp. Mechanizm działania metronidazolu w leczeniu trądziku nie został dokładnie poznany, pomimo, że lek ten znany jest od około sześćdziesięciu lat. Metronidazol podany doustnie bardzo dobrze się wchłania, osiąga wysokie stężenie we wszystkich tkankach (w tym w nerwowej). W moim przypadku wielokrotnie powodował bóle brzucha i uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej. Dodatkowo, bardzo szybko nastąpiło obłożenie języka (kandydoza wywołana przez drożdżaki). Lek pomimo tych uciążliwych działań ubocznych, dał stosunkowo szybką poprawę stanu skóry (nacieki zaczęły się zmniejszać już po dwóch tygodniach stosowania, całkowicie znikły po dwóch miesiącach). Lek zażywałem przez 4 miesiące w dawce 2 tabl./ dzień. Z pewnością zaczynając terapię tym preparatem, należy się liczyć z jego działaniami ubocznymi. Według badań Mayo Jo Kasten (Mayo Clinic Proceedings): „Istnieją poważne obawy, że metronidazol może indukować rozwój nowotworów u ludzi. Właściwości mutagenne tego leku zaobserwowano w teście Amesa z pałeczkami Salmonella, nie stwierdzono jednak, by metronidazol działał podobnie w komórkach eukariotycznych. W badaniach na myszach i szczurach wykazano, że może prowadzić do powstawania nowotworów, ale dopiero w dużych dawkach. Nie dowiedziono karcinogennego działania metronidazolu u ludzi, ale nie badano odległych skutków długotrwałej terapii dużymi dawkami tego leku.” Trzeba zaznaczyć, że terapia trądziku prawie zawsze jest długotrwała i wymaga dużych ilości leku. Według mnie zawsze warto jednak spróbować. Lek w moim przypadku przyniósł bardzo dobre efekty.

 

azytromycyna (azithromycin)

Nazwa handlowa

Postać

Dawka/skład

Opakowanie

Producent

Cena brutto

Cena po refundacji

Sumamed

tabl. powl.

0,5 g

2 tabl.

Pliva Kraków

43.19

25.94

Sumamed

tabl. powl.

0,5 g

3 tabl.

Pliva Kraków

64.82

38.95

 

Sumamed w moim przypadku został zastosowany jako kontynuacja antybiotykoterapii (po wcześniejszym Tetralysalu i Metronidazolu). Jest to antybiotyk azalidowy, pochodna erytromycyny, zaliczany do makrolidów nowej generacji. Działa bakteriostatycznie, a w większych dawkach bakteriobójczo. Azytromycyna gromadzi się w fagocytach, które migrują do miejsca zakażenia, co zwiększa dystrybucję leku do tkanek objętych procesem zapalnym. Stężenie w tkankach i wewnątrzkomórkowe jest 100-krotnie większe od stężenia w surowicy. Okres półtrwania azytromycyny wynosi 68 h, co powoduje, że lek przyjmuje się rzadko. Rozpoczęcie kuracji: trzy dni po 1 tabletce 0,5g w dwie godziny po jedzeniu i godzinę przed kolejnym posiłkiem. Następnie co tydzień jedna tabletka 0,5g. Lek jest wydalany głównie z żółcią w stanie niezmienionym. Około 6% dawki leku wydalane jest z moczem w ciągu 24 h.

W ulotce, we wskazaniach jest napisane: „zakażenia skóry i tkanek miękkich: róża, liszajec, wtórne, ropne zapalenie skóry wywołane przez: Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes”. Tak więc nie ma wymienionych bakterii Propionibacterium, jednak azytromycyna jest makrolidem, więc Propinibacterium są wrażliwe na jej działanie. Zawsze jednak, przed podjęciem leczenia trzeba zrobić antybiogram, żeby sprawdzić ich wrażliwość. Lek nie wykazuje u mnie jakichkolwiek działań ubocznych (nadal go stosuję) i widać utrzymanie, a nawet poprawę stanu skóry, uzyskanego leczeniem Tetralysalem i Metronidazolem. Ze względu na bardzo długi okres, przez jaki przyjmowałem te leki, w końcu postanowiono je odstawić i zastosować lek, który będzie mniej szkodliwy dla przewodu pokarmowego. Dzięki bardzo dobrym efektom, rzadkiemu stosowaniu i niewielkim skutkom ubocznym mogę w subiektywnej ocenie zaliczyć Sumamed do bardzo dobrych leków. Trudno i powiedzieć, jak działa on stosowany do rozpoczęcia kuracji, aczkolwiek mój dermatolog kilku osobom zalecił właśnie sumamed + metronidazol (w trądziku naciekowym), uzyskując szybko zadowalające efekty i poprawę stanu klinicznego.

 

erytromycyna + tretynoina (erythromycin + tretinoin)

Nazwa handlowa

Postać

Dawka/skład

Opakowanie

Producent

Cena brutto

Cena po refundacji

 Aknemycin Plus

 płyn z aplikatorem

 1 g zawiera: 0,04 g erytromycyny, 0,25 mg tretynoiny

 25 ml

 Boots Healthcare International

 46.73

 lek nie podlega refundacji

 

Aknemycin Plus w moim przypadku, stosowałem ze względu na tretynoinę, która rozpoczęła kurację zewnętrzną retinoidami (ponieważ w leku tym jest bardzo niskie stężenie tretynoiny i celem tego było ‘przygotowanie’ skóry na mocniejszy Differin; komuś z silnym łojotokiem takie działania się w ogóle nie przydadzą, jednak ja mam bardzo suchą skórę na policzkach, a na czole i nosie skórę lekko przetłuszczającą się). Płyn wbrew zapewnieniom producenta nie jest aż tak bardzo wydajny. Podłoże z alkoholem umożliwia głęboką penetrację naskórka antybiotykowi. Aknemycin Plus bardzo wysusza skórę. I to właściwie jedyny jego minus (w niektórych przypadkach może być nawet plusem, jeśli komuś zależy na wysuszeniu skory). Poza tym świetnie spisał się w walce z otwartymi zaskórnikami na czole, które same, w postaci grudek wychodziły podczas masażu skóry w czasie mycia. W stosunku do zmian ropnych hamował ich rozwój, jednak nie powstrzymywał dużych pryszczy.

 

klindamycyna (clindamycin)

Nazwa handlowa

Postać

Dawka/skład

Opakowanie

Producent

Cena brutto

Cena po refundacji

 Clindacne

 żel

 0,01 g/g

 15 g

 Homeofarm

 18.51

 lek nie podlega refundacji

 Clindacne

 żel

 0,01 g/g

 30 g

 Homeofarm

 24.18

 lek nie podlega refundacji

 Klindacin T

 żel

 0,01 g/g (1%)

 30 g

 Polfa Tarchomin

 24.46

 lek nie podlega refundacji

 

 

Clindacne

Klindacin T

Podłoże: carbomer 940, trietanoloamina, glikol propylenowy, p-hydroksybenzoesan metylu, p-hydroksybenzoesan propylu, wersenian dwusodowy, woda oczyszczona.

 

Na podłożu wodnym.

Podłoże: glikol propylenowy, alkohol izopropylowy, woda destylowana, hydroksypropyloceluloza.

 

 

Na podłożu alkoholowym.

 

Najpierw stosowałem Clindacne, obecnie stosuję Klindacin T. Z pewnością Clindacne jest przeznaczone dla bardzo wrażliwej skóry (względnie bardzo podrażnionej), jednak na powierzchni skóry pozostaje przezroczysta, błyszcząca warstewka zaschniętego żelu. Klindacin T o wiele lepiej się wchłania, ale nieco podrażnia (przy nakładaniu szczypie)
i często powoduje zaczerwienienie. Ja preferuję Klindacin T, ale wybór zależy od każdego z osobna.

Oba leki wykazują bardzo skuteczne działanie, zastosowanie postaci żelu ułatwia dystrybucję substancji czynnej do skóry. Klindamycyna prócz właściwości bakteriostatycznych, bakterio- i pierwotniakobójczych wykazuje działanie przeciwzapalne. Ja stosuję leki te już prawie osiem miesięcy i ostatni antybiogram nie wykazał jakiejkolwiek oporności bakterii.

 

Oto propozycje skojarzonej antybiotykoterapii, którą sam przeszedłem.

I.                    wewnętrznie: Tetralysal + Metronidazol, dodatkowo Lacidofil, Biogal, Prostogal i Alitol + preparat witaminowy; zewnętrznie: na dzień Clindacne, na noc pasta rezorcynowo – ichtiolowa

II.                 wewnętrznie: Metronidazol + Sumamed (przy łagodniejszych objawach sam Sumamed), dodatkowo Lacidofil, Biogal, Prostogal, Alitol + preparat witaminowy; zewnętrznie: Differin na zmianę z pastą rezorcynowo – ichtiolową na noc, na dzień Clindacne

 

Propozycje kuracji podąłem bez konkretnych dawek, ponieważ je powinien ustalić lekarz (wszystkie opisane leki są wydawane na receptę). Biorąc antybiotyki nie powinno się zaniedbywać diety oraz przyjmować preparaty chroniące nasz układ pokarmowy i wspomagające leczenie. Przy długotrwałych antybiotykoterapiach niezbędne jest przyjmowanie kompleksów witamin (antybiotyki powodują niejako ‘wypłukiwanie’ z organizmu witamin, zwłaszcza z grupy B).

 

 

Tomasz Klaus

Kraków, 2 maja 2006 r.

 

Dokument ten nie służy celom reklamowym i ma charakter informacyjny.

Chroniony prawami autorskimi.